ساختار ادبى و لقد : واو براى قسم و در اصل چنين بوده است : « و اللّه لقد » شكرا : مفعول‌له براى افعال پيش از آن است . شرح و تفسير ( و لقد أحسنت جواركم ) امام عليه السّلام با كوفيان سخن مىگويد . همسايه نيك بودن ، به اين معنا است كه بر همسايه حسد نورزيم و عيبهاى او را آشكار نسازيم و او را آزار ندهيم و در حد امكان او را تحمل كنيم . ( و أحطت بجهدي من ورائكم ) از شما حمايت و دفاع كردم . ( و أعتقتكم من ربق الذّلّ و حلق الضّيم ) آنان پيش از امام عليه السّلام ، از شر واليان در عذاب بودند و امام عليه السّلام برپايه حق و عدالت برآنان حكم راند . ( شكرا منّي للبرّ القليل ) منظور كارهاى نيك آنان است . ( و إطراقا عمّا أدركه البصر و شهده البدن من المنكر الكثير ) تعبير « شهده البدن » عطف تفسيرى بر « ما أراه البصر » است . اين بند مىگويد كه امام عليه السّلام بسيارى از آزار و اذيت‌هاى آنان را ناديده گرفته و به روى خود نياورده است . ابن ابى الحديد مىگويد : « چگونه ممكن است امام عليه السّلام در برابر كارهاى بد آنان چشم‌پوشى كند . در پاسخ گفته مىشود كه چون امام عليه السّلام مىدانست كه آنان به سخن وى اعتنايى نمىكنند . » « 1 » برخى ديگر از شارحان نيز اين پاسخ را از ابن ابى الحديد نقل كرده‌اند ، اما به نظر نگارنده مىرسد كه امام عليه السّلام از حق شخصى خود چشم‌پوشى كرده است ، نه آن‌كه در برابر كارهاى زشت آنان سكوت گزيده باشد . در سخن ديگرى از امام عليه السّلام نيز به عبارتى شبيه به اين بر

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه : 9 / 221 .