مىشود . . . در نقطه مقابل ، ملتهاى نادان در فقر و خوارى و ذلت زندگى مىكنند و هرچه زمان بر آنها بگذرد ، بر عقب‌ماندگى و سستى آنها ، افزوده مىشود . ( فلينظر ناظر أ سائر هو أم راجع . . . ) با چشم علم به مسير و مقصد راه خود بنگريد و مراقب باشيد از راه راست بازنگرديد . هرگاه انسان ، خود را در حال عقب‌گرد ببيند در انديشه راه رهايى مىافتد و در غير اين صورت ، سرنوشتش هلاكت و نابودى خواهد بود . نهال پاك ( 3 ) « و اعلم أنّ لكلّ ظاهر باطنا على مثاله فما طاب ظاهره طاب باطنه و ما خبث ظاهره خبث باطنه و قد قال الرّسول الصّادق صلّى اللّه عليه و إله « إنّ اللّه يحبّ العبد و يبغض عمله و يحبّ العمل و يبغض بدنه » و اعلم أنّ لكلّ عمل نباتا و كلّ نبات لا غنى به عن الماء و المياه مختلفة فما طاب سقيه طاب غرسه و حلت ثمرته و ما خبث سقيه خبث غرسه و أمرّت ثمرته . ( 3 ) » ترجمه و بدان كه هر ظاهرى باطنى متناسب با خود دارد ، آن‌چه ظاهرش پاكيزه ، باطن آن نيز پاك و پاكيزه است ، و آن‌چه ظاهرش پليد ، باطن آن نيز پليد است ، و پيامبر راستگو صلّى اللّه عليه و آله فرمود : همانا خداوند بنده‌اى را دوست دارد ، امّا كردار او را دشمن ، و كردار بنده‌اى را دوست مىدارد ، امّا شخص او را ناخوش . آگاه باش هر عملى رويشى دارد و هر روينده‌اى از آب بىنياز نيست و آب‌ها نيز گوناگون مىباشند . پس هر درختى كه آبيارىاش به اندازه