العرفاء : جمع « عريف » به معناى سرپرست قوم و گروهى است . المرابيع : بارانهاى آغاز بهار . برخى نيز آن را جمع « مرباع » دانسته‌اند كه به معناى زمينى است كه در آغاز بهار سرسبز مىشود . ساختار ادبى المطر : مفعول « انتظار » است . ذلك : فاعل براى فعل محذوف و در اصل چنين بوده است : « فعل ذلك » همچنين ممكن است مبتدا باشد . لأنّه إسم سلامة : جمله تاويل به مصدر مىرود و متعلق به محذوف است و خبر آن قرار مىگيرد . شرح و تفسير شارحان مىگويند كه امام عليه السّلام اين خطبه را پس از كشته شدن عثمان خواند . « 1 » اين نظر به قرينه سياق اين خطبه دور از ذهن نيست . ( قد طلع طالع ، و لمع لامع ، و لاح لائح ، و اعتدل مائل . و استبدل اللّه بقوم قوما ، و بيوم يوما ) انقلاب با كشته شدن عثمان پديدار گشت و زمينه‌هايى براى تغيير اوضاع در افق ديده مىشد . چه اين‌كه مروان بن حكم كه مشاور خليفه و صاحب اصلى قدرت در آن زمان بود ، بر كنار گشت . ( و انتظرنا الغير انتظار المجدب المطر ) مسلمانان از ديرباز در انتظار تغيير اوضاع و احوال بودند . چراكه بحران بىاعتمادى نسبت به خليفه فراگير شده بود و اين بحران به فتنه‌اى مىگراييد كه پيش از اين بارها درباره آن سخن گفته شد . امام عليه السّلام خليفه سوم را از فرجام بد اين

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، محمد عبده : 2 / 40 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 9 / 152 .