شرح و تفسير در بخش پيشين اين خطبه گذشت كه فتنه گونه‌هايى دارد و بدترين آن ، حكومت وراثتى است كه قدرت در بين افراد يك خاندان دست‌به‌دست شده و براى رسيدن به آن با يكديگر رقابت مىكنند . امام عليه السّلام در اين‌باره مىفرمايد : ( ثمّ يأتي بعد ذلك طالع الفتنة الرّجوف ) اين بند ، عطف براين بند از بخش قبلى خطبه است : « يتوارثها الظلمة بالعهود » سپس فتنه‌اى پديدار گشته و قدرت خاندانهاى حاكم را از بين مىبرد و پس از آن ، فتنه به مردم رو مىآورد و كشتار و غارت در بين‌شان فراوان مىشود . نمونه اين پيش‌بينى امام عليه السّلام در يورش قوم تاتار رخ داد . اين بند از خطبه ( الفتنة الرجوف و القاصمة الزحوف ) به‌طور كامل بر جنايتهاى تاتار منطبق است . ( فتزيغ قلوب بعد استقامة ، و تضلّ رجال بعد سلامة ) مسلمانان در اين فتنه از دين الهام نمىگيرند و در مبارزه با دشمن خدا و دشمن‌شان همبستگى نكرده و با يكديگر همدردى نمىكنند و يكديگر را به‌طور كلى رها ساخته ، گويى هيچ پيوند دينى يا انسانى بين‌شان برقرار نيست . ( و تختلف الأهواء عند هجومها ) هنگامى كه واقعه مهمى در بين‌شان رخ مىدهد ، درباره آن اختلاف‌نظر كرده و داد و فرياد مىكنند . ( و تلتبس الآراء عند نجومها ) آراء و نظراتشان گوناگون و فراوان گشته و درست و نادرست باهم آميخته مىشود . ( من أشرف لها قصمته ) هركس در برابر اين فتنه به تنهايى قرار گيرد ، او را هلاك خواهد ساخت . ( و من سعى فيها ) و هركس بخواهد ، آن‌را خاموش و آرام سازد ، ويران مىشود . ( يتكادمون فيها تكادم الحمر في العانة ) فتنه همه آنها را نابود مىكند و آنان باز به درگيرى با يكديگر ادامه مىدهند . نمونه اين فرمايش امام عليه السّلام در