مرصد : منتظر . ساختار ادبى هيهات : اسم فعل به معناى دور بودن است . علم : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « ذلك علم » . فأللّه : مفعول براى فعل محذوف و در اصل چنين بوده است : « إحذروا اللّه » يا « أطيعوا اللّه » . محمدا : عطف بر « اللّه » است . شيئا : مفعول مطلق است . عمودين : عطف بيان يا بدل از « هذين » است . حمّل كلّ امرء مجهوده : « كل » نائب فاعل و « مجهوده » مفعول « حمّل » است . ربّ رحيم : « رب » خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « هو ربّ رحيم » . دين قويم : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « دينكم دين قويم » . امام عليم : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « امامكم ، امام عليم » . فذاك : مبتدا و خبر آن محذوف است و در اصل چنين بوده است : « فذاك ما تريدون » . جثّة : مفعول « ستعقبون » است .