ساختار ادبى إيّاها : مفعول دوم براى « ولّيته » است . بلا ذمّ : متعلق به محذوف و در اصل چنين بوده است : « أقول هذا بلا ذمّ » . شرح و تفسير ( و قد أردت تولية مصر هاشم بن عتبة ) هاشم بن عتبه از ياران خاص امام عليه السّلام بود و لقب وى مرقال بود . « مرقال » از ريشه « رقل » به معناى سرعت است و از اين جهت به او مرقال گفته‌اند كه در جنگ شتاب مىكرد . او پرچمدار امام عليه السّلام در جنگ صفين بود و از بهترين ياران آن حضرت عليه السّلام به شمار مىآمد . وى در همان روزى كه عمار به شهادت رسيد ، شهيد شد . امام عليه السّلام ، پس از شنيدن خبر شهادت محمد بن أبى بكر ، درباره هاشم مرقال مىگويد : ( و لو ولّيته إيّاها لمّا خلّى لهم العرصة ) اگر هاشم مرقال حاكم مصر بود ، همانند محمد بن أبى بكر فرار نمىكرد و آزادمردانه بردبارى مىكرد و قهرمانانه مىجنگيد . ( بلا ذمّ لمحمّد بن أبى بكر ، فلقد كان إلىّ حبيبا ، و كان لى ربيبا ) مادر محمد بن أبى بكر ، أسماء بنت عميس است . وى ابتدا همسر جعفر بن أبى طالب برادر امام على عليه السّلام بود كه همراهش به حبشه مهاجرت كرد و در آن‌جا عبد اللّه بن جعفر را زاييد . پس از شهادت جعفر در جنگ موته ، اسماء همسر ابو بكر شد و محمد از اين ازدواج به دنيا آمد . « 1 » پس از مرگ ابو بكر ، أسماء با امام

--> ( 1 ) . محمد در حجة الوداع در راه مكه به دنيا آمد . سپس در دامان على عليه السّلام بزرگ شد و با وى در جنگ جمل و نيز جنگ صفين ، شركت كرد . پس از آن ، در نيمه رمضان سال 37 به ولايت مصر رسيد . معاويه لشكرى به فرماندهى عمرو عاص براى فتح مصر به سويش گسيل داشت و سپاه عمرو در سال 38 بر مصر چيره شد و محمد بن ابو بكر را كشتند و جسدش را در پوست الاغ مرده‌اى -