من العناء : خبر مقدم است . أن المرء : تأويل به مصدر مىرود و مبتداى موخر است . مالا : مفعول « حمل » است . لا بناء : مفعول « نقل » است و كل جمله ، حال براى ضمير مستتر در « يخرج » است . ما أعزّ : « ما » مبتدا است و « أعزّ » فعل ماضى و فاعل آن ، مستتر است . كل جمله خبر و « سرورها » مفعول است و كلام ، تعجب را مىرساند . شرح و تفسير ( الحمد للّه الواصل الحمد بالنّعم ) خداوند ، ستايش و سپاس را سبب افزايش نعمت خوانده است : « اگر واقعا سپاسگزارى كنيد نعمت شما را افزون خواهم كرد و اگر ناسپاسى نماييد قطعا عذاب من سخت خواهد بود . » « 1 » ( و النّعم بالشّكر ) و همچنين ، نعمت‌ها را سبب وجوب شرك دانسته است : « پس روزى را پيش خدا بجوييد و او را بپرستيد و وى را سپاس گوييد كه به سوى او بازگردانيده مىشويد . » « 2 » بنابراين ، شكر اثر مىگذارد و از چيزى اثر نمىپذيرد : شكر سبب نعمت و عامل وجود آن است و نعمت نيز از آن تأثير مىپذيرد . . . شكر مظاهرى دارد كه از جمله آنها : نعمت را تنها از آن خدا و نه از آن ديگرى بدانيم ؛ نماز و روزه و ديگر عبادات را به‌جا آوريم و از همه مهمتر بندگان خداوند را در آن سهيم سازيم و او را در هيچ كارى نافرمانى

--> ( 1 ) . لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ ابراهيم / 14 : 7 . ( 2 ) . فَابْتَغُوا عِنْدَ اللَّهِ الرِّزْقَ وَ اعْبُدُوهُ وَ اشْكُرُوا لَهُ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ عنكبوت / 29 : 17 .