محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
416
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
( لقد رأيت أصحاب محمّد صلّى اللّه عليه و آله فما أرى أحدا منكم يشبههم لقد كانوا يصبحون شعثا غبرا و قد باتوا سجّدا و قياما يراوحون بين جباههم و خدودهم و يقفون على مثل الجمر من ذكر معادهم كأنّ بين أعينهم ركب المعزى من طول سجودهم إذا ذكر اللّه هملت أعينهم حتّى تبلّ جيوبهم و مادوا كما يميد الشّجر يوم الرّيح العاصف خوفا من العقاب و رجاء للثّواب ) بديهى است كه هر نسلى در عادات و شيوه زندگى دنبالهرو نسل پيشين است ؛ در حالى كه برخى از عادات براى همه زمانها سودمند هستند و برخى ديگر تنها در يك زمان كاربرد دارند . انسان خردمند بايد بتواند بين اين دوگونه عادت ، تمييز نهاده و آنچه را برگزيند كه بهتر و سودمندتر است . بنابراين نه همه چيز را از گذشته بگيرد و نه بهطور كلى خود را از گذشته بگسلد . بسيارى از صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از فضايل انسانى والايى مانند راستى و اخلاص و زهد از انجام حرام و تعبّد نسبت به خدا و ترس از او و توكل بر او و پايدارى در جهاد و از خودگذشتگى در راه خدا و يارى حق و . . . برخوردار بودند . بنابراين بر نسلهاى بعدى است كه از اين فضايل پيروى كنند ؛ زيرا آنها ريشه و اساس آزادگى و كرامت انسان هستند . براى همين امام عليه السّلام ، اصحابش را به پيروى از اين صفات فرامىخواند و براى اين منظور فضايل و مناقب صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را برمىشمرد . در آيهاى از قرآن به عبارتى شبيه به اين فراز از سخن امام عليه السّلام برمىخوريم : « و پيشگامان نخستين از مهاجران و انصار و كسانى كه با نيكوكارى از آنان پيروى كردند ، خدا از ايشان خشنود و آنان نيز