هرگونه كمالى است . به عبارتى ديگر ، همان‌گونه كه تعدد مخلوقات منافاتى با وحدت خالق ندارد ، تعدد صفات كمال نيز اشكالى بر وحدت منشأ و منبع آن وارد نمىكند . « 1 » شرح و تفسير ( أوّل الدين معرفته ) واژه دين معانى متفاوتى دارد كه در اين جا به معناى اطاعت از خداوند و دنباله‌روى از اوامر و نواهى او است . بديهى است كه دنبال كردن در گرو شناخت رهبر و اطاعت نيازمند علم به فرمانده است و شناخت خداوند ، شريف‌ترين علوم خوانده مىشود . زيرا از جهتى كاشف از امرى بزرگ و پراهميت بوده و از جهتى ديگر ، شناخت ذات خداوند و امر و نهى او ، جوهر شناخت انسان از آغاز و انجام خويش به شمار مىرود و همچنين آن چه بر او و براى او است . توضيح بيشتر اين مسأله در كتاب « فلسفة التوحيد و الولاية » گذشت . امام على عليه السّلام مىفرمايد : « خداوند بيامرزد كسى را كه خود را مهيا ساخته و براى خاك ناافراشته گور آماده شده است و دانسته كه از كجا آمده و در كجا است و به كجا مىرود . » « 2 » ( و كمال معرفته التّصديق به ) آن چه از تصديق در اين عبارت فهميده مىشود ، اقرار و باور به خداوند از روى ايمان و يقينى است كه هيچ شك و وسوسه‌اى آن را تباه نمىكند ؛ به گونه‌اى كه اگر پرده‌ها برافراشته شود ، چيزى

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر به كتابهاى كلام و عقايد مراجعه شود ؛ مانند : الملل و النحل : 1 / 85 ؛ المقالات ، اشعرى : 216 و 485 ؛ البحوث فى تاريخ العباسى ، فاروق عمر : 73 ؛ شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابى الحديد : 1 / 59 ؛ التاريخ الكبير : 1 / 366 ؛ الجرح و التعديل : 2 / 181 . ( 2 ) . « رحم اللّه امرءا اعد لنفسه ، و استعد لرمسه ، و عرف من أين و في أين و إلى أين » .