مرا در معضلى قرار نده كه على عليه السّلام آنجا نباشد . » « 1 » و نيز مىگفت : « خدايا ! مرا به مصيبتى گرفتار نساز كه ابو الحسن عليه السّلام نزديك من نباشد ؛ چرا كه من رهايى از آن مصيبت را در نزديكى ابو الحسن عليه السّلام اميد دارم . » « 2 » . . . از اينها گذشته ، حديث « من شهر علم هستم و على عليه السّلام در آن است » « 3 » دليل و گواهى كافى بر اين سخن است . ( و مضيت بنور اللّه حين وقفوا ) منظور از نور خدا ، وحى و حركت در پرتوى نور الهى به معناى آگاهى امام عليه السّلام از آن است . ( و كنت أخفضهم صوتا ) صداى على عليه السّلام در مجلس پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از روى ادب و احترام ، خيلى آرام بود . در آيه شريفه آمده است : « آنان كه صدايشان را نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و إله خدا فرو مىكاهند ، خداوند قلب ايشان را براى تقوا آزموده است . » « 4 » برخى از شارحان نهج‌البلاغه مىگويند كه منظور از بند آخر ، بيان قدرت و نيرومندى شخصيت امام عليه السّلام است . « 5 » ( و أعلاهم فوتا ) امام عليه السّلام در فضايل و كرامات از همه صحابه پيشى گرفته بود و خود در اين باره مىگويد : « من بر فطرت زاده شدم و در ايمان و هجرت پيشى گرفتم . » « 6 » ( فطرت بعنانها ) زمانى كه در انجام كارهاى

--> ( 1 ) . فرائد السمطين : 1 / 272 و 348 ؛ المناقب ، ابن شهر آشوب : 2 / 358 و 360 و 361 ؛ الاصابه : 3 / 39 ؛ الطرق الحكميه : 46 ؛ الرياض النضره : 2 / 195 و 196 ؛ ذخائر العقبى : 79 - 82 ؛ المناقب ، خوارزمى : 39 و 48 ؛ الاربعين ، فخر رازى : 466 ؛ ينابيع الموده : 221 ؛ نور الابصار : 74 ؛ ارجح المطالب : 121 و 124 ؛ البدايه و النهايه ، ابن كثير : 6 / 201 . ( 2 ) . كنز العمال : 5 / 257 ، ح 12805 ؛ تاريخ مدينه دمشق : 53 / 35 ؛ مقام الامام على عليه السّلام : 27 . ( 3 ) . پيش از اين درباره اين حديث سخن گفته شد و مصادر آن گذشت . ( 4 ) . إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى حجرات / 49 : 3 . ( 5 ) . شرح نهج‌البلاغه ، محمد عبده : 1 / 88 . ( 6 ) . « فإنّي ولدت على الفطرة و سبقت إلى الإيمان و الهجرة » نهج‌البلاغه : نامه 57 .