ساختار ادبى إن كنت : « إن » از حروف مشبهة بالفعل و مخففه كه اسم آن ضمير شأن محذوف است . و لأنقبنّ : حرف « و » از نوع قسمى است . حتّى يخرج : فعل « يخرج » به واسطه « أن » مقدر بعد از « حتى » منصوب شده است . ما لى : مبتدا و خبر است . كافرين ، مفتونين : هر دو حال هستند . أنّ اللّه اختارنا : جمله تأويل به مصدر مىرود و نقش مفعول لاجله براى فعل « لتنقم » دارد . شرح و تفسير شريف رضى از ابن عباس نقل مىكند : در ذيقار نزديك بصره ، نزد امير مؤمنان عليه السّلام رفتم و او در حال وصله زدن كفشش بود . به من گفت : ارزش اين كفش چقدر است ؟ گفتم كه ارزشى ندارد . گفت : به خدا سوگند ! اين كفش براى من عزيزتر از امارت بر شما است ؛ جز آن كه بتوانم حقى را به پا دارم يا باطلى را دور كنم . آن‌گاه بيرون آمد و بين مردم خطبه خواند . ( إنّ اللّه بعث محمدا صلّى اللّه عليه و إله و ليس أحد من العرب يقرأ كتابا و لا يدّعي نبوّة ) منظور از كتاب ، كتاب آسمانى تحريف نشده است . اين بند درصدد بيان اين واقعيت است كه عرب پيش از بعثت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در جهالت مطلق و گمراهى شديد به سر مىبردند و كتابى آسمانى و سنت پيامبرى در اختيار نداشتند تا از آن هدايت برگيرند . . . در اين آيه به اين مطلب اشاره شده است : » اوست آن