ميان آنان ايستاده بود و عذر و بهانه‌اى براى آنان باقى نمىماند . طه حسين مىگويد : « على عليه السّلام وقتش را ميان امور جنگ و سياست و دين تقسيم مىكرد . . . در ميان مردم نماز جماعت برپا مىساخت و آنان را پند مىداد و مسايل دينىشان را يادشان مىداد . . . آنان را ايستاده و يا نشسته بر روى منبر موعظه مىكرد . . . آنان را نه با سخنان خود كه با اعمال و رفتار خود پند و آموزش مىداد . هم امام آنها و هم معلم آنها و هم اسوه و الگوى آنها بود . » « 1 » ( أليوم انطق لكم العجماء ذات البيان ) مراد از « عجماء » عبرتها و اندرزهايى است كه در ظاهر گنگ و بىزبان هستند ؛ ليكن با زبان حال خود سخن مىگويند و امام عليه السّلام اسرار آنها را براى مردم شرح داد و هشدارها و بيم‌هاى آنان را بازگفت ، شايد كه هدايت شوند . ( عزب رأي امرئ تخلّف عنّي ) رأى و نظر هر آن كه با امام عليه السّلام مخالفت كند ، دور باد ! چرا كه با امام هدايت و كلمه تقوى مخالفت كرده است . امام عليه السّلام در خطبه‌اى ديگر مىگويد : « اى مردم ! من پند و اندرزهايى كه پيامبران در ميان امّت‌هاى خود داشتند در ميان شما نشر دادم و وظايفى را كه جانشينان پيامبران گذشته در ميان مردم خود به انجام رساندند ، تحقق بخشيدم . با تازيانه شما را ادب كردم ، به راه راست نرفتيد ، و با هشدارهاى فراوان شما را خواندم ، ولى جمع نشديد . شما را به خدا آيا منتظريد رهبرى جز من با شما همراهى كند و راه حق را به شما نشان دهد ؟ ! » « 2 »

--> ( 1 ) . الفتنة الكبرى - 2 - على عليه السّلام و بنوه : 144 . ( 2 ) . « أيّها النّاس إنّي قد بثثت لكم المواعظ الّتي وعظ الأنبياء بها اممهم و أدّيت إليكم ما أدّت الأوصياء إلى من بعدهم و أدّبتكم بسوطي فلم تستقيموا و حدوتكم بالزّواجر فلم تستوسقوا للّه أنتم أ تتوقّعون إماما غيري يطا بكم الطّريق و يرشدكم السّبيل » نهج‌البلاغه : خطبه 182 .