ستم و پلشتى به طور كامل از جامعه انسانى رخت برخواهد داشت . با اين حال شايد بتوان حاشيه متواضعانه‌اى بر اندرز اول وارد كرد . از آن جايى كه نگاه جامعه به فضايل و رذايل تغيير مىكند ، گاه عملى كه پيش از اين شرم‌آور بوده ، اكنون در پيش چشمان همگان انجام مىشود . بنابراين آيا مىتوان فضايل را جاودان دانست و يا اين كه فضايل نيز با پيشرفت زمان ، حركت مىكنند ؟ ! به عنوان نمونه ، آيا مردى كه به سبب رواج مشروبات الكلى در مقابل همگان به شراب‌خوارى اقدام مىكند ، به اندرز امام عليه السّلام عمل كرده است ؟ بايد پذيرفت كه فضايل ثابت و جاودان مىمانند و نمىتوان به اين بهانه كه انسان‌ها دروغ مىگويند ، دروغ را فضيلت شمرد . به طور قطع هر خطاكارى هنگام برخورد با نيكوكاران خود را سرزنش كرده و شرمسار مىشود . امام على عليه السّلام در جايى ديگر به اين موضوع اشاره كرده و توضيحى كافى در اين زمينه ارايه مىدهد : « مؤمن ، كسى است كه حلال خدا را هم‌اكنون حلال ، و حرام خدا را هم‌اكنون حرام بشمارد ، و آن چه را مردم با بدعت‌ها تغيير دادند ، چيزى از حرام را حلال نمىكند ؛ زيرا حلال همان است كه خدا حلال كرده و حرام همان چيزى است كه خدا حرام شمرده است . » « 1 » ب ) پس از بحث از تغيير و يا جاودانگى فضايل سزاوار است به اندرز ديگرى از او اشاره شود : « بر خدا ستمديده وارد شويد ، نه ستمگر . » « 2 » برخى

--> ( 1 ) . « أنّ المؤمن يستحلّ العام ما استحلّ عاما أوّل ، و يحرّم العام ما حرّم عاما أوّل . و إنّ ما أحدث النّاس لا يحلّ لكم شيئا ممّا حرّم عليكم و لكن الحلال ما أحلّ اللّه و الحرام ما حرّم اللّه » نهج‌البلاغه : خطبه 176 . ( 2 ) . « و اقدموا على اللّه مظلومين و لا تقدموا عليه ظالمين » نهج‌البلاغه : خطبه 151 .