فصل چهارم : در آنچه تعلّق به كرهء زمين دارد . فصل پنجم : شرح صبح و شفق . و امّا خاتمه در كيفيّت استخراج خطّ نصف النّهار و سمت قبله از طريق دائره هنديّه و غير آن مىباشد . [ مقدمه در هيئت عالم جسمانى ] متن : مقدّمة العالم الجسمانى كرة منضدّة من ثلاث عشر كرة متلاصقة ، اعلاها الاطلس و هو كاسمه غير مكوكب ، ثمّ فلك الثّوابت و كلّها مركوزة فى ثخنه بحيث يماس سطح اعظمها سطحيه . و هذان هما العرش و الكرسى بلسان الشّرع . ثمّ السّموات السّبع للسّيّارات السّبع المشهورة ، كلّ فى فلك يسبحون . و ترتيبها عن السّلف ماثور و الكلام فيه مشهور . ترجمه : مقدّمه عالم جسمانى به شكل كره و از سيزده كره متّصل بهم و داخل در يكديگر تركيب و تأليف يافته است ، روى همهء آنها كرهء اطلس مىباشد ، و اين كره همچون نامش از ستاره خالى است پس از آن و در داخلش فلك ثوابت قرار دارد و تمام ستارگان ثابت در ضخامت و درون اين كره مستقرّ و ثابت بوده بطوريكه سطح اعظم آنها با دو سطح اعظم و اصغر اين فلك ممّاس مىباشد ، و از اين دو كره ( كرهء اطلس و كرهء ثوابت ) در شرح مقدّس بعرش و كرسى تعبير شده است و پس از فلك ثوابت و در داخل آن كرات هفتگانه كه فلك براى هفت ستاره مشهور هستند قرار گرفته‌اند ، و هريك از اين سيّارات در فلك خود شناور مىباشند . و ترتيب اين كرات هفتگانه و كيفيّت قرار گرفتنشان از علماء گذشته بدست ما رسيده و سخن در آن مشهور و معروف است .