63 - وصف اتّحاد مؤمنين مؤمنان بىحد و ليك ، ايمان يكى * جسمشان معدود ، ليكن جان يكى جان گرگان و سگان از هم جداست * متّحد جان‌هاى شيران خداست هم‌چو آن يك نور خورشيد سما * صد بود نسبت به صحن خانه‌ها ليك يك باشد همه انوارشان * چون‌كه برگيرى تو ديوار از ميان چون نماند خانه‌ها را قاعده * مؤمنان باشند نفس واحده ( مثنوى مولوى ، دفتر چهارم ) 64 - وصف كتاب يكى از بزرگان گفته است : جميع الكتب يدرك من قراها * ملال أو فتور او سآمه سوى هذا الكتاب ، فان فيه * بدايع لا تملّ الى القيامه ( ناشناس ) * * * هر كتابى ، خستگى و بىحالى مىآورد ، به جز اين كتاب كه تا قيامت ظرايف آن پايان نپذيرد و ملال‌زا نيست . 65 - در تفسير قول خداوند تبارك « محقّق زركشى » در « مجلّى الافراح » « 1 » آورده كه « الف و لام » « الحمد » را بعضى ، جهت « استغراق » گفته‌اند ؛ يعنى ، هر حمدى كه از هر حامدى به هر محمودى ، صادر شود ، خداى راست و بعضى هم گفته‌اند از بهر « جنس » است ؛ يعنى ، ماهيت حمد ، مخصوص حق تعالى مىباشد . « علّامه زمخشرى » هم « جنس » را اختيار نموده ، نه « استغراق » را . « زركشى » در بيان مقصود « زمخشرى » گفته : « مطلوب عبد از لفظ « الْحَمْدُ لِلَّهِ » * ، انشاى حمد است نه اخبار به حمد . پس جايز نيست « الف و لام » از بهر « استغراق » باشد ، چه عبد را در قوّهء امكان نيست كه انشاى جميع محامد را از جانب خود و غير خود كند » . همچنين در كتاب مذكور ، در بحث لفّ و نشر ، مسطور است كه « زمخشرى » در تفسير قول

--> ( 1 ) . مشتمل بر شرح « تلخيص المفتاح » كتابى پرحجم‌تر از مطوّل .