محسن ناجى نصر آبادى

45

كتابشناسى شيخ بهائى ( فارسى )

تحقيق قبلهء عراق عجم و خراسان رسالهء مختصرى در تحقيق قبلهء عراق عجم و خراسان مشتمل بر چهار فايده و يك فصل و يك خاتمه است . فهرست‌نگاران محترم كتابخانهء مجلس شورا و مركز احياء ميراث اسلامى اين اثر را در شمار تأليفات شيخ بهايى دانسته‌اند . درحالىكه منابع معتبر اين اثر را در شمار تأليفات پدر شيخ بهايى برمىشمارند . بنگريد به الذريعه 46 / 17 ؛ ريحانة الادب 129 / 4 . تنبيه الغافلين علّامه امينى آن را جزء تأليفات شيخ بهايى ذكر كرده ، امّا آقا بزرگ آن را از تأليفات بهاء الدين محمّد سرمدى تبريزى متوفاى سدهء 11 مىداند . تهذيب الاصول اين اثر در فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء آستانه مقدسه قم در رديف آثار شيخ بهايى آمده است ، با مراجعه به آغاز و انجام نسخه درمىيابيم كه اين اثر همان اثر معروف علّامه حلى است و فهرست‌نويس محترم در شناخت آن دچار لغزش شده است . المخلاة مجموعه‌اى مشتمل بر لطائف و ظرايف و اخبار و اشعار و مواعظ و محاسن و اخلاق است ؛ آقا بزرگ چنين مىگويد « دو نسخه از المخلاة البهائية را شيخ علّامهء نورى و شيخ عبد النبى نورى ديده‌اند . از بعضى از احفاد ثقهء عبد الصمد شوشترى شنيدم كه نسخه‌اى از اين كتاب در كتابخانهء آنها موجود بوده و سيد احمد مشهور به سيد آقا شوشترى كتاب را در آن كتابخانه ديده و مطالبى از آن را نقل كرده است . اكنون اين اثر در اختيار امير عبد الصمد شوشترى است » . الذريعه 232 / 20 . نسخه‌اى در كتابخانهء گوهرشاد وجود دارد كه در ظهر آن شخصى چنين افزوده :