محسن ناجى نصر آبادى
17
كتابشناسى شيخ بهائى ( فارسى )
بسيارى از بزرگان بر خلاصة الحساب ، شرح و حاشيه نوشتهاند ، چند ترجمه از آن به زبان فارسى ، آلمانى و اردو وجود دارد كه در ذيل مدخل خلاصة الحساب به آنها اشاره خواهيم كرد . كوتاه سخن آنكه در كتابهاى تراجم و فهرست نسخههاى خطى ، آثار فراوانى از شيخ بهايى و بزرگانى كه بر كتابهاى معروف او شرح و حاشيه و . . . نوشتهاند به دست آمده است . در اين پژوهش برآنيم كه فهرست كاملى از نگاشتههاى شيخ بهايى به همراه كتابشناسى و نسخهشناسى خطى و چاپى آثار وى به همراه شروح ، و حواشى ترجمهها ، تعليقات و . . . بر آثار وى فراهم آمده ارائه كنيم . كتابشناسى شيخ بهايى در تدوين و فراهمآورى مبحث كتابشناسى آثار شيخ بهايى بر آن شديم كه با بهرهگيرى از اطلّاعات كتابهاى تراجم و فهرست نسخههاى خطى كتابخانههاى ايران و برخى از كشورهاى همجوار ، سياههاى از آثار شيخ بهايى به همراه كتابشناسى و نسخهشناسى آثار وى به دست دهيم . براى نيل به اين منظور پس از فيشبردارى ، دستهبندى و تحليل دادهها و بر طرف كردن اختلافات و ناسازگاريهاى اين يادداشتها ، به تدوين كتابشناسى فوق پرداختيم . مباحثى كه در ذيل هر مدخل يا نگاشته شيخ بهايى طرح شده عبارتند از : الف ) نام كتاب يا رساله در منابع و فهرستهاى خطى ممكن است نام كتاب يا رساله به ضبطهاى مختلف آمده باشد ، كوشيدهايم كه نخست نام اشهر و در مرحله بعد نام قديمترين ضبط كتاب در نسخههاى خطى ، مدخل اصلى قرار گيرد و از نامهاى ديگر پس از آن ياد كنيم . براى مثال رسالهء « احكام سجود التلاوة » مدخل اصلى و نامهاى ديگر آن همچون « احكام التلاوة املاء البهاء » ، « فائدة فى سجدات القرآن » و « مقالة فى سجدات القرآن و احكامها