مقدّمه شيخ الاسلام بهاء الدين محمّد بن حسين بن عبد الصمد عاملى متخلّص به بهايى و معروف به شيخ بهايى از جملهء دانشمندان و بزرگان علم و ادب سدهء يازدهم هجرى است . پدرش عز الدين حسين بن عبد الصمد بن شمس الدين محمّد حارثى جبل عاملى از پيشوايان شيعه و مشايخ معروف عصر خود است و در بعلبك لبنان سكونت داشت . وى پس از شهادت زين الدين على بن احمد عاملى جبلى معروف به شهيد ثانى در عهد شاه طهماسب صفوى با خانواده‌اش به ايران مهاجرت كرد و سه سال در اصفهان ماند و سپس به دعوت شاه طهماسب به قزوين پايتخت وى سفر كرد و شيخ الاسلام آن شهر شد . هفت سال در آنجا گذراند و سپس به مشهد و از آنجا به هرات رفت ، هفت سال در آن شهر در سمت شيخ الاسلامى شهر روزگار گذراند ، آنگاه مجددا به قزوين بازگشت و با كسب اجازه از پادشاه به سفر حج رفت . پس از بازگشت از حج در لحسا و بحرين سكونت گزيد تا اينكه به سال 984 درگذشت و او را در بحرين به خاك سپردند . « 1 » بهاء الدين محمّد ( شيخ بهايى ) در سال 953 در بعلبك لبنان چشم به جهان گشود . در خردسالگى به همراه پدر و خانواده‌اش به ايران آمد . با برادرش عبد الصمد در محضر پدر و بعضى از عالمان چون مولانا عبد اللّه مدرس يزدى ، ملّا على مذهّب ، ملّا افضل

--> ( 1 ) / سلافة العصر فى محاسن الشعراء بكل مصر ، 291 / 289 .