و اولاد عمّ و عمّه و خال و خاله با وجود ايشان ميراث نمىبرند و هر گاه ايشان موجود نباشند ميراث مىبرند . و اعمام و اخوال ميّت اولىاند به ميراث از اعمام و اخوال پدر و مادر او . و اگر عمّ و عمّه و خال و خالهء پدر ميّت با عمّ و عمّه و خال و خالهء مادر او جمع شوند ثلث تركهء متوفّى بالسويّه به خويشان مادرى متعلّق است برقول مشهور ، و دو ثلث ديگر تعلّق به خويشان پدرى دارد ، به اين طريق كه ثلث دو ثلث به خال و خالهء پدرى متعلّق است بالسويّه ، و دو ثلث ديگر آن به عمّ و عمّه متعلّق است ذكر دو مثل انثى مىبرد . پس فريضهء ايشان از صد و هشت منقسم مىگردد ، و بعضى از مجتهدين گفته‌اند كه : خال مادرى و خالهء او ثلث ثلث بالسويّه مىبرند ، و دو ثلث ثلث از عمّ و عمّهء مادر است ، پس در اين صورت فريضهء ايشان از پنجاه و چهار منقسم مىگردد . و بعضى برآنند كه اخوال اربعه ثلث را بالسويّه [ 1 ] مىبرند ، و ثلث ثلثان را عمّه و عمّ مادرى مىبرند بالسويّه ، و دو ثلث ثلثان به عمّ و عمّهء پدرى متعلّق است ذكر دو مثل انثى مىبرد . و در اين صورت فريضهء ايشان از صد و هشت منقسم مىگردد . [ 2 ] تتمّه : اقرب به ميّت از هر صنفى ابعد از آن صنف را از اصل ميراث منع مىكند ، و آن بر شش وجه است : وجه اوّل : منع طبقه اولى ثانيه را ليكن سنّت است پدر و مادر را كه سُدس به جدّ و جدّه بدهند با نصيب اعلى ، خواه جدّ و جدّهء پدرى باشند و خواه مادرى ، و هر گاه پدر و مادر موجود نباشند دادن سُدس سنّت نيست . دوم : منع طبقهء ثانيه طبقه ثالثه را . سوم : منع نزديكتر از هرمرتبه به‌پدر و مادر خويشان پدرى تنها را در آن مرتبه . چهارم : منع طبقهء ثالثه معتق را

--> [ 1 ] . - مراعات احتياط در اخوال اربعه اولى است . ( تويسركانى ) [ 2 ] در محلّ خلاف بين العلماء احتياط را در ارث اجداد و اعمام و اخوال ترك ننمايند زيرا كه بسيارى از آن دليل واضح ندارد . ( صدر )