الشيخ البهائي العاملي
743
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
جايز است ؟ در آن نيز خلاف است ميانهء مجتهدين . و آيا به جاى : « بِسْم اللَّه » يا « أَللَّهُ أَكبر » اگر « اللَّهُمَّ اغْفِرْليْ » يا « اللَّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّد » بگويند شكار حلال مىشود يا نه ؟ در اين نيز ميانهء مجتهدين خلاف است . [ 1 ] پنجم آنكه : به قصد شكار كردن سگ را سر دهند يا تير بيندازند ، پس اگر بىقصد شكار كردن سگ بدود يا تير از كمان بجهد و شكارى را بكشد حلال نيست ، امّا اگر در اثناى رفتن سگ را نگاهدارند آنگاه سر دهند حلال مىشود . ششم آنكه : قصد جنس شكار كنند ، پس اگر در وقت سر دادن سگ و انداختن تير و نيزه قصد جنس شكار نكنند و شكارى را بكشد حلال نيست . هفتم آنكه : شكار بهسبب جراحت دندان سگ و خوردن تير و نيزه و شمشير بميرد . و جراحت موضع ذبح لازم نيست ، بلكه هرعضوى از اعضاى او را كه جراحت كرده باشد و به آن بميرد حلال است . امّا اگر به آن جراحت نميرد بلكه بهواسطهء تعب بسيار يا غرق شدن در آب يا افتادن از كوه يا آنكه سگ گلوى او را بگيرد [ 2 ] بىآنكه جراحت كند بميرد يا درندهاى غير سگ بعد از جراحت سگ او را بكشد حلال نيست ، مگر آنكه در اين صورت جراحت سگ كشنده باشد . [ 3 ] و بعضى از مجتهدين گفتهاند كه : اگر شكارى كه مجروح شده باشد در آب بميرد ، پس اگر سر از آب بيرون آورده باشد « 1 » يا آنكه آن شكار حيوانى باشد كه آب او را نكشد چون غاز و اردك حلالاست [ 4 ] « 2 » . ) هشتم آنكه : شكار مجروح از نظر غايب نشود و در او حيات باشد كه ماندن او
--> [ 1 ] معلوم است كه مراعات احتياط در اين مسائل خلافيّه مطلوب است . ( تويسركانى ) * اقوى و احوط اين است كه حكم كسى دارد كه عمداً ترك بسم اللَّه كرده باشد . ( نخجوانى ) [ 2 ] هرگاهبهگرفتنسگ بميرد بدون جراحت محتمل است حليّت ، لكن ترك احتياط نشود . ( يزدى ) [ 3 ] قول اوّل احوط است . ( تويسركانى ) [ 4 ] اگراطمينان يا ظنّى قوى حاصل شود كه مردن شكار مستند بر آب نيست حلال است . ( نخجوانى ) ( 1 ) شيخ صدوق ، مقنع : 414 و 415 . علّامهء حلّى در مختلف 8 : 353 به صدوق و پدرش نسبت داده است . ( 2 ) علّامهء حلّى ، تحرير 4 : 608 .