پنجم آنكه : به آن زن دخول كرده باشد ، چه اگر دخول نكرده باشد صحيح نيست . ششم آنكه : سوگند را به اسم خداى تعالى بخورد چنانچه در بحث سوگند مذكور شد ، پس اگر به غير اسم خدا سوگند خورد سوگند نيست . و به عربى گفتن آن لازم نيست ، پس اگر به فارسى با زن خود گويد كه : واللَّه ديگر با تو دخول نمىكنم ، ايلا واقع مىشود . وسوگند خوردن به طلاق زن و آزادى بنده صحيح نيست ، خلاف مر سنّيان را كه ايشان مىگويند صحيح است . هفتم آنكه : صريح بگويد كه : واللَّه من آلت خود را در فرج تو غايب نكنم ، پس اگر به‌كنايه گويد مثل آنكه : واللَّه كه با تو سر بر يك بالين نگذارم يا در زير يك سقف نباشم ، صحيح نيست و اگر چه به اينها قصد ايلا [ 1 ] كند . و اگر گويد كه : واللَّه با تو جماع نكنم يا وطى نكنم ، و قصد ايلا كند صحيح است . هشتم آنكه : سوگند خوردن را مجرّد سازد از شرط و صفت ، پس اگر معلّق برشرطى يا صفتى سازد صحيح نيست . [ 2 ] و بعضى [ 3 ] از مجتهدين اين را شرط نمىدانند « 1 » . و هرگاه اين شروط بهم رسد زن در اين صورت حال خود را به حاكم شرع عرض مىكند ، و حاكم شرع او را چهار ماه مهلت مىدهد و مخيّر مىسازد ميانهء دخول كردن و كفّاره دادن يا طلاق گفتن ، و بعد از چهار ماه اگر از اينها امتناع نمايد جبرش مىكند بريكى از اينها .

--> [ 1 ] - اقوى وقوع ايلاء است بمايدلّ على ترك الوطى ولو بتلك الالفاظ مع القصد . ( تويسركانى ) * البتّه احتياط را ترك ننمايند . ( صدر ) * وقوع با فرض قصد خالى از قوّت نيست . ( يزدى ) [ 2 ] حكم به بطلان مشكل است زيرا كه نوعى است از مطلق قسم و در قسم و يمين اينها مضرّ نيست و حقيقت شرعيّه در خصوص ايلاء ثابت نيست . ( تويسركانى ) * البّته ترك احتياط را ننمايند . ( صدر ) [ 3 ] قول اين بعض اقوى است . ( نخجوانى ، يزدى ) ( 1 ) شيخ طوسى ، مبسوط 5 : 117 . علّامه حلّى ، مختلف 7 : 450 و 451 .