الشيخ البهائي العاملي
676
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
بيست و هشتم [ 1 ] : خواستن كنيز هر گاه زن آزادى داشته باشد بىاذن او ، چه در اين صورت آن زن فسخ نكاح خود مىتواند كرد . [ 2 ] تتمّه : بدانكه خيار فسخ فورى است پس اگر بعد از دانستن عيب فسخ نكنند اختيار فسخ ندارند [ 3 ] و در فسخ كردن نكاح بهعيب اذن حاكم شرع شرط نيست [ 4 ] و ثبوت عيب در چيزهايى كه ظاهر باشد چون برص و جذام و جنون به دو گواه عادل است و در چيزهايى كه ظاهرنباشد چون عيبهاىباطنى زنان بهگواهى زنان واقرارايشانثابت مىشود . فصل دهم در بيان آنكه در چند موضع مهرالمثل لازم است : بدانكه زن در بيست و پنج [ 5 ] موضع مهرالمثل مىگيرد گاهى كه دخول واقع شده باشد : اوّل آنكه : در عقد ذكر مهر نكرده باشند ، چه در اين صورت با دخول مهرالمثل مىگيرد ، و اگر در اين صورت پيش از دخول خواهند كه او را طلاق گويند واجب است كه متعه به او دهند ، و متعه [ 6 ] آن است كه اگر شوهر مالدار باشد جامهء اعلى يا اسب اعلى
--> است بر اجازهء ايشان . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 1 ] - محلّ كلام است . ( تويسركانى ) * اين موضع و موضع سابق محلّ اشكال و كلام است . ( صدر ) [ 2 ] اظهر عدم جواز فسخ نكاح خودش است ، بلى عقد كنيز موقوف است بر اجازهء زن آزاد . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 3 ] چنانچه اگر پيش از عقد عالم به عيب باشد نيز اختيار ندارد . ( يزدى ) [ 4 ] بلى در عنّين رجوع به حاكم لازم است از براى تعيين مدّت لكن بعد از گذشتن آن خود زوجه فسخ مىكند بدون حاجت به اذن حاكم . ( يزدى ) [ 5 ] جملهاى از اين بيست و پنج محلّ تأمّل است و مراعات احتياط در همه مطلوب است . ( تويسركانى ) * در جمله از اين بيست و پنج موضع غير از چهار موضع اوّل محلّ تأمّل است و مراعات احتياط در همه مطلوب است . ( صدر ) [ 6 ] اين تفصيل در متعه احوط است . ( تويسركانى )