قسم پنجم : لقطهء مباح و آن كمتر از يك درهم است در غير حرم مكّه . [ 1 ] و آنچه بر يابندهء لقطه واجب است دو چيز است : اوّل : نگاهداشتن . دوم : گواه گرفتن [ 2 ] در طفل . و آنچه بر او سنّت است نيز دو چيز است اوّل : گواه گرفتن در لقطهء مال و حيوان . دوم : شناسانيدن به‌گواه بعضى از اوصاف آن را تا آنكه فايدهء گواهى حاصل شود . و آنچه براو مكروه است تعريف كردن در مسجد است . و آنچه برصاحب گُم شده واجب است [ 3 ] آن است كه هر گاه يابنده آنچه يافته باشد به او ردّ كند قبول نمايد ، و اگر در صورتى كه يابنده قصد تملّك آن كرده باشد و عيبناك شود چون آن را با ارش نقصان آن ردّ نمايد قبول كند . فصل دهم در احياى موات و آن زمينهايى است كه كسى متصرّف آنها نباشد و معطّل افتاده باشد به‌واسطهء منقطع شدن آب از آنها يا [ 4 ] از جهت مستولى شدن آب برآنها ، و اين زمينها ملك امام است ، پس اگر مسلمانى تصرّف كند در آنها به‌عمارت كردن مالك مىشود به‌هفت شرط : اوّل آنكه : اگر امام ظاهر باشد به اذن او عمارت كند و در غيبت او هركس كه عمارت آن كند او اولاست در تصرّف در آنها از ديگرى تا عمارت او باقى باشد . دوم آنكه : مملوك مسلمانى يا كسى كه امام با او صلح كرده باشد نباشد ، پس اگر زمين موات ملك كسى باشد عمارت كردن آن بىاذن مالك آن صحيح نيست .

--> [ 1 ] امّا درحرم پس‌بعضى حرام‌دانسته‌اند ، لكن اقوى جواز و كراهت آن‌است و همچنين در درهم و مازاد ، بعضى حرام دانسته‌اند و اظهر جواز با كراهت است . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] وجوب معلوم نيست ، بلى بعضى مستحبّ دانسته‌اند . ( نخجوانى ) * وجوب آن محلّ منع است ، بلى بعضى مستحبّ دانسته‌اند . ( يزدى ) [ 3 ] وجوب معلوم نيست . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 4 ] مخصوص به اين دو صورت نيست . ( صدر )