آفت سماوى نقصان [ 1 ] واقع شود چيزى برمالك نيست . [ 2 ] و اگر از آنچه تخمين كرده زياده [ 3 ] شود آن زياده حلال است . اگر در عاريت زمين ميانهء مالك و برزگر نزاع شود ، يعنى برزگر گويد كه : اين زمين عاريت است نزد من و مالك منكر عاريت باشد و گويد به حصّه يا اجرت است قول قول مالك است در عدم عاريت [ 4 ] و مر اوراست اجرةالمثل با قسم خوردن برزگر مادامى كه آنچه دعوى [ 5 ] مىكند كمتر از اجرةالمثل نباشد . امّا اگر گويد كه : اين زمين را از من غصب كرده در اين صورت قسم مىخورد و اجرةالمثل و ارش مىگيرد با نقصان ، و ازالهء زراعت مىتواند كرد . فصل دوم در مساقات يعنى باغبان گرفتن كه از ميوهء باغ حصّه‌اى در عوض كار كردن آن داشته باشد . و شروط آن ده چيز است : اوّل : ايجاب ؛ چون « ساقيتُك على اشجارى » [ 6 ] يعنى باغبان گردانيدم تو را كه عمل كنى در درختهاى باغ من و حصّهء معيّنه‌اى از حاصل آن ببرى .

--> [ 1 ] - هرگاه تمام آن به آفت تلف شود چيزى بر او نيست و اگر بعض تلف شود بالنسبه ملاحظه‌مىشود . ( دهكردى ، يزدى ) [ 2 ] بدون شرط مشكل است . ( تويسركانى ) * مشكل است . ( صدر ) [ 3 ] و اگر نقصان شود به سبب تخمين چيزى كم نمىشود . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 4 ] و بايد قسم بخورد بر عدم عاريت . ( دهكردى ، يزدى ) [ 5 ] يعنى هرگاه حصّه يا اجرتى كه مالك ادّعا مىكند زيادتر باشد از اجرة المثل بايد برزگر قسم بخورد بر نفى آن والّا اگر كمتر يا مساوى باشد حاجت به قسم او نيست . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 6 ] صيغه اين نحو است : ساقيتك على اشجارى فى مدّة كذا بثلث من ثمرها ، يعنى آبيار گرفتم‌تو را بر درختهاى خودم در مدّت كذا بثلث از ثمرهء درختها . ( دهكردى )