الشيخ البهائي العاملي
555
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
سوم : غصبكردن سگشكارى وسگ گلّه وسگىكه محافظت زراعتكندو سگى كه پاسبانى باغ و خانه نمايد ، چه غاصب اين سگها را و منفعت اينها را ضامن است . [ 1 ] چهارم : غصب كردن مدرسه يا رباط « 1 » و منع كردن مستحقّين آنها را از داخل شدن در آنها ، چه در اين صورت غاصب عين و منفعت آنها را ضامن است . پنجم : غصب كردن زيت و جوشانيدن آن به حيثيّتى كه كم شود ، چه غاصب آن را و آنچه كم شده باشد از آن ضامن است . ششم : غصب كردن ميوه ، پس غاصب ضامن است آن ميوه را و قيمت آن را اگر قيمت داشته باشد ، قيمت روزى [ 2 ] كه غصب كرده است . هفتم : غصب كردن غلام و خَصى كردن او ، چه قيمت خصيتين [ 3 ] را با غلام ضامن است . [ 4 ] هشتم : غصبكردن [ 5 ] طلا و نقره و زرگرى كردن آنها ، چه غاصب ضامن مثل آنها
--> [ 1 ] اگر در يد او تلف شوند ضامن قيمت آنها است و اگر آنها را بكشد بعد از غصب كردن اكثر الامرين از ديهء آنها و قيمت را بايد بدهد . ( دهكردى ، يزدى ) [ 2 ] احوط ضمانت اعلى القيم است . ( تويسركانى ) * اظهر قيمت يوم الاداء است و احوط اعلى القيم تا يوم اداء است مثل ساير چيزها . ( دهكردى ، يزدى ) [ 3 ] و آن تمام قيمت غلاماست ، پس اگرغلام موجود است اورا باتمام قيمتبايد بدهد و اگر بعد از خصىكردن تلفشده باشد قيمت ديگر نيزبدهد با ملاحظهء خصى بودن . ( دهكردى ، يزدى ) [ 4 ] على الاحوط . ( تويسركانى ) [ 5 ] در غصب طلا و نقره واجب است ردّ عين بابقاء آن و اگر صنعتى در آن بوده يا غاصباحداث كرده و زايل شده باشد بايد ارش بدهد با ردّ عين و با عدم بقاء عين واجب است مثل هرگاه صنعتى در آن نبوده و اگر بوده هرچند به فعل غاصب باشد بايد قيمت بدهد چون على الظاهر داخل در قيميّات مىشود مثل حلىّ و نحو آن و بهتر اين است كه قيمت را از غير جنس بدهد به جهت تخلّص از رباء هرگاه در وزن مساوى نباشند هرچند جريان رباء در غرامات معلوم نيست . ( دهكردى ، يزدى ) ( 1 ) جايى كه در كنار جاده جهت استراحت كاروانيان سازند ، مانند اطاقها ، طويله ، آب انبار و غير آن ، كاروانسرا .