شود كه شير او كمتر از آن بوده ، در اين صورت نيز مشترى مخيّر است در فسخ به شرطى كه دركمتر از سه‌روز شير او كم شود و الّا اختيار فسخ ندارد . [ 1 ] و اگر شير آن گوسفندى كه او را سه روز ندوشيده باشد كم نشود و همان عادت او شود آيا مشترى اختيار فسخ آن دارد يا نه ؟ ميانهء مجتهدين خلاف است . اقرب آن است كه اختيار فسخ ندارد . و آيا اين حكم در غير گوسفند مىرود يا بنابرآنكه در حديث « گوسفند » واقع شده مخصوص گوسفند است ؟ ميانهء مجتهدين خلاف است . اقرب آن است كه در غير گوسفند نيز مىرود . [ 2 ] و همچنين آب قنات يا آسيا را بند كردن كه در نظر مشترى بسيار نمايد و بعد از آن ظاهر شود كه آب آن كم بوده اختيار فسخ دارد . و در خيار تدليس هرگاه فسخ نكند و راضى به نگاه داشتن شود ارش نمىگيرد ، مگر در شرط بكارت ، چه هر گاه شرط كرده باشد كه كنيز بِكْر باشد و بعد از آن ظاهر شود كه بكارت نداشته در اين صورت [ 3 ] بنابر قول مشهور [ 4 ] ارش مىگيرد . و در فسخ حضور حاكم شرع و بايع شرط نيست . دهم : خيار اشتراط و آن‌چنان است كه متاعى را كه به‌شرطى مىفروشد شرط در آن سالم نباشد ، پس با عدم آن شرط با اشتراط آن اختيار فسخ هست ، چون فروختن به‌شرط آنكه در موعد معيّنى ردّ ثمن نمايد ، پس هرگاه در آن موعد ردّ ننمايد ، مسلّط برفسخ بيع باشد . يازدهم : خيار شركت و آن‌چنان است كه متاعى را كه به‌كسى مىفروشد ممزوج سازد به مثل آن ، به

--> [ 1 ] - محتاج به مراجعه است . ( صدر ) [ 2 ] پس گوسفند واقع در حديث من باب المثال خواهد بود . ( صدر ) [ 3 ] هرگاه قبل از دخول به جاريه ظاهر شود كه با كره نيست خيار تخلّف شرط دارد ، بلى هرگاه بعد از دخول به او ظاهر شود عدم بكارت او آن وقت ارش مىگيرد يعنى تفاوت ما بين با كره بودن او با ثيّبه بودن . ( دهكردى ) [ 4 ] قول مشهور قوى است . ( تويسركانى )