الشيخ البهائي العاملي
491
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
و اگر بهوعده خريدهباشد مىبايد كه به مشترى بگويد كه : من بهوعده خريدهام . و مكروه است در اين بيع نسبت دادن فايده به اصل مايه ، مثل آنكه گويد كه : اين متاع را من به صد دينار خريدهام و آن را به زيادتى هر ده دينار به يك دينار به تو مىفروشم . قسم هفتم : آنكه متاع را به آنچه خريده بفروشد و اين قسم را « توليه » گويند ، و شروط اين قسم ( زياده بر چهارده شرط مذكور ) علم به اصل مايه است و آنكه بهقيمتى كه خريده بفروشد بىزياده و نقصان . قسم هشتم : آنكه متاع را به كمتر از آنچه خريده بفروشد و اين قسم را « مواضعه » گويند ، و شروط اين قسم ( زياده بر چهارده شرط مذكور ) إخبار به اصل مايه است . و در اين قسم نيز نسبت دادن نقصان به اصل مايه مكروه است ، چنانچه در مرابحه مذكور شد . قسم نهم : آنكه دو متاع متساوى [ 1 ] را كه قابل كيل و وزن باشند به يكديگر فروختن و آن را « ربا » [ 2 ] گويند ، و شروط اين قسم ( زياده بر چهارده شرط مذكور ) عدم زياده و نقصان است در قدر و نقد و نسيه ، چه اگر به زياده و نقصان بفروشند و بخرند جايز نيست ، و اگرچه آن زيادتى حكمى باشد ، چون شرط كردن ساختن انگشترى جهت بايع مثلًا . و آنچه در بعض احاديث ائمّهء معصومين - صلوات اللَّه عليهم اجمعين - وارد شده كه : فروختن درهم تازه به درهم كهنه به شرط زرگرى جايز است « 1 » مراد به درهم كهنه
--> علاوه مىفروشم ، و اگر ذكر اجل نكند خيار فسخ بهم مىرسد از براى مشترى بنابر مشهور و اقوى ايناستكهآنقدر اجلىكه ازبراى بايعبود ازبراىمشترى همبهممىرسد . ( تويسركانى ) [ 1 ] - يعنى از يك جنس . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] يعنى ربوى گويند . ( دهكردى ، يزدى ) ( 1 ) كافى 5 : 249 ، حديث 20 . وسائل 18 : 195 ، حديث 1 .