فصل دوم تصدّق نمودن : بدان‌كه در تصدّق نمودن ثواب بسيار وارد شده ، و صدقه پنهانى افضل است از آشكارا ، چنانچه در حديث تصريح به آن واقع شده « 1 » مگر آنكه توهّم كنند كه تصدّق نمىكنند ، چه در اين صورت آشكارا بايد داد . و در تصدّق چهار چيز شرط است : اوّل : ايجاب ، چون « تَصَدّقْتُ » و آنچه بدان ماند . دوم : قبول ، چون « قَبِلْتُ . » سوم : اقباض به اذن مالك ؛ چه بدون اذن مالك صحيح نيست . چهارم : نيّت قربت . و حرام است بر بنىهاشم اخذ تصدّقات واجبى [ 1 ] چون زكات واجب از غير بنىهاشم ، چنانچه در بحث زكات مذكور شد ؛ امّا از بنىهاشم بربنىهاشم جايز است . و غلامى كه بنىهاشم آزاد كرده باشند ، جايز است كه از تصدّقات واجبى بگيرد . و جايز است بنىهاشم كه تصدّقات سنّتى را بگيرند ، و واجبى نيز جايز است هر گاه خمس وفا به معاش ايشان نكند به‌مقدار معاش بگيرند . و جايز است تصدّق [ 2 ] بر يهود واگرچه بيگانه باشد . پس هر گاه تصدّقات واجبى داده شود جايز نيست رجوع در آن ، و تصدّقات سنّتى نيز همين صورت دارد ، خواه قابض ذى رحم باشد و خواه اجنبى . و بعضى از مجتهدين گفته‌اند كه رجوع مىرسد هرگاه اجنبى باشد « 2 » . و اصحّ قول اوّل است .

--> [ 1 ] - ظاهراً جايزاست صدقات واجبه غير از زكات نيز بر بنىهاشم ، اگر چه از بنىهاشم نباشد . ( تويسركانى ) [ 2 ] تصدّقات مستحبّه . ( دهكردى ) * ظاهراً مراد تصدّقات سنّتى بوده باشد . ( صدر ) ( 1 ) كافى 4 : 8 ، حديث 2 . وسائل 9 : 395 ، حديث 3 . ( 2 ) شيخ طوسى ، مبسوط 3 : 309 و 314 . ابن برّاج ، مهذّب 2 : 94 و 97 .