چهارم : زنى كه به طفل شير مىدهد خواه طفل خود و خواه طفل غير را ، هر گاه از روزه داشتن شير او وفا به طفل نكند ، و او حكم حامله دارد [ 1 ] . پنجم : زنى كه حيض داشته باشد يا نفاس يا آنكه استحاضه [ 2 ] داشته باشد و غسل واجب را به‌فعل نياورده باشد . ششم : بيمارى كه از روزه داشتن ضرر يابد . هفتم : مسافر [ 3 ] چنان‌كه قبل از اين مذكور شد . هشتم : طفلى [ 4 ] كه بعد از طلوع فجر بالغ شود ، روزه آن روز از او صحيح نيست [ 5 ] . و بعضى از مجتهدين برآنند كه اگر قبل از پيشين بالغ شود ، روزهء آن روز او صحيح است « 1 » . نهم : شخصىكه مست‌باشد روزهء اوصحيح‌نيست ، وقضاىآن‌روز براو واجب‌است .

--> [ 1 ] اگر زن ديگر شير ندهد يا سخت بوده باشد بر وجهى كه نتوان تحمّل نمود و إلّاپس جايز نيست افطار خصوصاً در صورتى كه طفل غير را شير دهد . ( كوهكمره‌اى ) [ 2 ] ذكر استحاضه كه غسل واجب ننموده در اين‌جا بى محلّ است ، زيرا كه كلام در اشخاصىاست كه عذر دارند و روزه از آنها ساقط است . ( مازندرانى ) * ترك غسل استحاضه مثل بقيّهء مفطرات است و دخلى به مقام ندارد . ( يزدى ) [ 3 ] هرگاه قبل از زوال سفر كند و امّا هرگاه بعد از زوال سفر كند روزهء آن روز او صحيح است و همچنين هرگاه قبل از زوال از سفر برگردد و به منزل برسد و افطار نكرده باشد روزهء او صحيح است . ( دهكردى ، يزدى ) * عدم صحّت روزهء رمضان و قضاى آن بى اشكال است مگر اينكه بعد از زوال سفر كند يا آنكه قبل از زوال از سفر برگردد و به منزل برسد و مفطرى به عمل نياورده باشد و امّا ساير اقسام روزه پس عدم صحّت آن از مسافر محلّ تأمّل و اشكال است و احتياط طريق نجات است . ( كوهكمره‌اى ) [ 4 ] روزهء طفل ممّيز صحيح است اگرچه در تمام روز غير بالغ باشد . ( خراسانى ) [ 5 ] اقوى صحّت آن است اگر مفطرى به عمل نياورده باشد ، لكن بر او واجب نيست . ( دهكردى ، يزدى ) * اقوى صحّت است هرگاه مفطرى به عمل نياورده باشد . ( كوهكمره‌اى ) ( 1 ) شيخ طوسى ، مبسوط 1 : 286 . محقّق ، معتبر 2 : 711 .