تتمّه : هر گاه شخصى به قصد سفر از شهر بيرون رود و به‌موضعى رسد كه از شهر تا آن موضع هشت فرسخ باشد و در آن موضع انتظار قافله كشد و قافله دير بهم رسد ، در اين‌صورت [ 1 ] واجب است كه از روزى كه به آن موضع رسيده تا سى روز نماز را قصر كند ، و بعد از سى روز نماز را تمام كند هرچند داند كه قافله ساعتى ديگر مىرسد . و همچنين هرمسافرى كه در اثناى سفر به‌موضعى رسد و در بودن ده روز در آن موضع متردّد باشد پس مادام كه تردّد او باقى باشد تا سى روز نماز را قصر كند ، و بعد از آن نماز را تمام گزارد اگرچه يك نماز باشد . و بدان‌كه هر گاه مسافر در موضعى قصد اقامت ده روز كند و در اثناى آن ده روز [ 2 ] از آن موضع بيرون رود به‌موضعى كه حدّ ترخّص است و از موضع اوّل تا اين موضع كمتر از هشت فرسخ [ 3 ] باشد ، پس اگر در وقت بيرون رفتن از موضع اوّل عزم داشته باشد كه معاودت كند و ده روز مجدّد در آنجا توقّف نمايد در اين صورت [ 4 ] در وقت رفتن به موضع دوم و در وقت معاودت و در وقت توقّف نماز را تمام بگزارد ، و اگر در وقت بيرون رفتن از موضع اوّل به عزم سفر بيرون رفته باشد نه به عزم آنكه بعد از عود ده روز آنجا توقّف نمايد و عزم عدم توقّف باقى باشد در اين

--> [ 1 ] - اگرچه اطمينان به آمدن قافله داشته باشد ، يا در آن موضعى كه انتظار مىكشد به مقدارمسافت باشد ، و اگر كمتر از مسافت باشد و اطمينان به مسافرت به جهت عدم اطمينان به آمدن رفقه نداشته باشد بايد تمام نمايد . ( خراسانى ) [ 2 ] يا بعد از گذشتن ده روز . ( مازندرانى ) * يا بعد از آن . ( يزدى ) [ 3 ] بلكه چهار فرسخ بنابر اقوى . ( خراسانى ) * بلكه كمتر از چهار فرسخ ، زيرا كه هرگاه چهار فرسخ باشد با برگشتن هشت فرسخ مىشود . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) * بلكه كمتر از مسافت باشد . ( كوهكمره‌اى ) [ 4 ] احوط در اين صورت جمع ما بين قصر و اتمام است در وقت رفتن و در وقت توقّف‌و برگشتن ، بلكه در صورت ثانيه نيز هرگاه اين احتياط را بجا آورد خوب است . ( تويسركانى )