الشيخ البهائي العاملي
209
جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى )
يك شخص باشد و عادل نباشد ، در اين صورت برپيشنماز سجدهء سهو واجب نيست . و واقف ساختن مأموم پيشنماز را جايز است كه به اشارهء انگشتان باشد اگر نزديك به پيشنماز باشد ، يا به لفظ قرآن مثل آنكه پيشنماز شكّ كرده باشد در نماز چهار ركعتى ميانهء دو و سه يا ميانهء سه و چهار و مأموم داند كه سه ركعت گزارده پس از سورهء كهف « سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ » بخواند . و اگر شخصى سهو بسيار در نماز كند به حيثيّتى كه او را در عرف كثيرالسهو گويند ، در اين صورت تلافى [ 1 ] آنچه نكرده براو واجب نيست [ 2 ] هرچند محلّش باقى [ 3 ] باشد ، و سجدهء سهو نيز براو واجب نيست . و بعضى از مجتهدين او را وقتى كثيرالسهو مىگويند كه در سه نماز متوالى سه سهو كند [ 4 ] « 1 » يا در يك نماز سه سهو « 2 » . و اگر شكّ بسيار كند به حيثيّتى كه در عرف او را كثيرالشكّ گويند ملتفت نشود هرچند محل آن [ 5 ] باقى باشد و نماز او صحيح است و سجدهء سهو بر او واجب نيست ،
--> [ 1 ] - و احوط تلافى آن است با بقاء محلّ و اعادهء نماز است بعد از آن . ( خراسانى ) [ 2 ] اگرچه الحاق كثير السهو به كثير الشكّ خالى از وجه نيست ، ولى اقوى آنكه با تذكّر حين بقاء محلّ تدارك نمايد مسهو را و سجدهء سهو را هم بجاآورد در مواقعوجوبآن . ( دهكردى ) [ 3 ] با بقاء محلّ تدارك سهو ، تدارك آن واجب است ، بلكه جميع احكام سهو جارى است ، حتى سجدهء سهو و حكم به عدم اعتبار با كثرت مختصّ به شكّ است و در صورت سهو جارى نيست . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 4 ] ظاهراً به اين قدر صدق كثرت بكند عرفاً . ( مازندرانى ) [ 5 ] اگر داخل فعل ديگرى مثل تكبير ركوع مثلًا شده باشد . ( صدر ) * يعنى محلّ تدارك مشكوك به اين كه داخل در فعل ديگر نشده باشد . ( يزدى ) ( 1 ) ابن حمزه ، وسيله : 102 . ( 2 ) ابن ادريس ، سرائر 1 : 248 .