براى آن واجب مىدانند « 1 » و بعضى مخصوص آن نمىدانند بلكه اذان را از براى هريك از نمازهاى پنجگانه واجب مىدانند « 2 » و بعضى همين [ را ] از براى نماز صبح و مغرب واجب مىدانند و بس « 3 » . و اذان از براى غيرنمازهاى پنجگانه سنّت نيست بلكه حرام است ، امّا سنّت است كه سه نوبت « الصلاة » گفته شود . و در اذان گفتن از براى نماز يوميّه ثواب عظيم است و احاديث در اين باب از حضرت رسالت پناه صلى الله عليه و آله و سلم و حضرات ائمّهء معصومين عليهم السلام بسيار است ، مثل آنكه در حديث آمده كه : هركس در شهرى از شهرهاى اسلام اذان بگويد بهشت بر او واجب مىشود « 4 » . و بدان‌كه لازم نيست كه مؤذّن بالغ باشد ، پس اگر طفل مميّز اذان بگويد كافى است . و اذان زن از براى زنان و از براى مردانى كه محرم او باشند [ 1 ] جايز است به شرط [ 2 ] آنكه نامحرم آواز او را نشنود ، امّا اگر زن بسيار پير باشد و از شنيدن آواز او حظّى نباشد جايز است كه مردان نامحرم بشنوند [ 3 ] . تتمّه : آنچه به اذان متعلّق است سى امر است : نوزده امر سنّت ، و نُه امر مكروه ، و دو امر حرام .

--> [ 1 ] - احوط عدم كفايت اذان زن است براى مردان محرم . ( خراسانى ) * كفايت اذان زن براى مردانى كه محرم او باشند محلّ اشكال ، بلكه منع است . ( مازندرانى ) * لكن احوط عدم اكتفاء مرد است به اذان زن ، هرچند محرم باشد . ( نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] اين شرط احوط است . ( تويسركانى ) [ 3 ] البتّه در اين صورت نيز اذان نگويد . ( كوهكمره‌اى ) ( 1 ) سيّد مرتضى در نماز صبح و مغرب و جمعه بر مردان و زنان واجب دانسته است ، رسائل 3 : 29 ، و به ابن جنيد در خصوص مردان نسبت داده است ، رجوع شود به مختلف 2 : 199 ، و مدارك 3 : 257 . ( 2 ) قائل به اين قول يافت نشد . ( 3 ) علّامه در مختلف 2 : 120 و محقّق عاملى در مدارك 3 : 257 به ابن ابى عقيل نسبت داده . ( 4 ) تهذيب 2 : 283 ، حديث 1126 . وسائل 5 : 371 ، حديث 1 .