اين ، اثر منطق احساس است . اما منطق ديگر كه اسلام است ، اساس خود را بر پيروى از حق قرار داده ، مىگويد : اجر و پاداش را از خدا بايد خواست و اهداف و مقاصد دنيوى در رتبهء دوم قرار گرفته است . واضح است كه چنين منطقى ، همهء موارد و حالات آدمىزاد را در برمىگيرد و جايى نيست كه اين منطق نتواند شاملش شود ؛ كليّت اين منطق چنان است كه مىتواند همه جا و شامل همهء افراد باشد . و بدين ترتيب عمل - اعم از فعل يا ترك - تنها براى خداى بزرگ و به منظور تسليم در برابر خدا و پيروى از حق كه مورد درخواست خداست انجام مىگيرد . از نظر تعليمى كه در اين منطق به انسان داده شده ، خدا همهء كارها را محافظت مىكند و همه را مىداند : دچار خواب نمىشود . « 1 » هيچ چيز نمىتواند نگهدار آدمى در برابر خدا باشد . « 2 » هيچ چيز در آسمان و زمين از خدا مخفى نمىماند . « 3 » خدا از همهء كارهايى كه شما مىكنيد خبر دارد . « 4 » با اين تعليمات ، هرشخص مىداند كه موقع شروع و يا ختم هركارى مراقبى دارد كه شاهد همهء اعمالى است كه او انجام مىدهد ، اعم از آن‌كه مردم او را ببينند يا نبينند ، از او ستايش بكنند يا نكنند ، از كارهايى كه كرده تقدير بكنند يا نكنند . . . . حُسن تربيت اسلامى به‌جايى رسيده بود كه مردم شخصاً به حضور رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله مىآمدند و پس از اعتراف به جرم و جنايت ، توبه مىكردند كه خدا از آنها راضى شود و خودشان را از كارهاى پليد و زنگار و معصيت پاك كنند .

--> ( 1 ) . « لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ » بقره ، آيه 255 ( 2 ) . « لا عاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ » هود ، آيه 43 ( 3 ) . « وَ ما يَخْفى عَلَى اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ » ابراهيم ، آيهء 38 ( 4 ) . « إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ » حشر ، آيهء 18