محمد باقر شريعتى سبزوارى

13

تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )

مقدمه جلد سوم اين كتاب كه اكنون از نظر خوانندهء محترم مىگذرد مشتمل بر مقالهء 7 ، 8 و 9 از مجموع چهارده مقاله است كه دورهء اين كتاب را تشكيل مىدهد . مقالهء 7 مشتمل بر يك رشته مطالب است كه به نام « مسائل وجود » خوانده مىشود . اين رشته مسائل از لحاظ دخالتى كه در سرنوشت ساير مسائل فلسفه دارد اساسىترين مسائل فلسفه بايد شمرده شود . مسائل وجود در اين مقاله به صورت دوازده مسئله بيان شده و از اين دوازده مسئله فقط يكى دو مسئله است كه از يونان قديم به ارث رسيده و قسمت عمدهء آن مسائل كه دخالت زيادى در مبنا و اساس فلسفه دارد در دورهء اسلامى به تدريج پيدا شده و در ضمن خود كتاب اجمالًا به تاريخچهء اين مسائل اشاره‌اى شده است . دو مسئله از اين دوازده مسئله يكى اين كه « موجود معدوم داده نمىشود » و ديگر اين كه « عدم نسبى ا ست » ، براى اولين بار در اين مقاله قرار داده شده و مستقلًا با سبك مخصوصى از آنها بحث شده است . مقالهء 8 مشتمل بر مسائل ضرورت و امكان است و آنچه در آن مقاله مورد توجه است موضوع وجوب و حتميت و قطعيتى است كه در كار جهان حكم‌فرماست . بحث از ضرورت و حتميت نظام هستى يكى از مهم‌ترين مباحثى است كه همواره افكار فلاسفه را به خود متوجه ساخته است و امروز هم در ميان فلاسفهء غرب در رديف اول مسائل فلسفى به شمار مىرود . در آخر اين مقاله موضوع اجبار و اختيار انسان و استعداد تكليف و مسئوليت وى در برابر نظام حتمى موجودات مطرح شده و در آن اظهارنظر شده است . مقالهء 9 مشتمل بر قانوت عليت و متفرعات وى است . قانون عليت از قديم‌ترين و سابقه‌دارترين مسائل فلسفه است و اگر سبقت و قدمت را رمناط قرار دهيم هيچ مسأله‌اى به