مقدّمه در اين مقدّمه نخست نكاتى براى تقريب اذهان بدين بحث اصولى بيان مىشود سپس مقدّمهء گران‌سنگ شهيد مطهرى آورده شده آن‌گاه متن علّامه فقيد آميخته با پاورقىها و شرح مطالب و اضافات نگارنده در راستاى نقد و تكميل مباحث ، تقديم مىشود تا گامى در جهت وحدت حوزه و دانشگاه باشد . ملاك امتياز انسان ملاك امتياز و برترى انسان بر ديگر موجودات ، عقل و اختيار است . به همين دليل انسان از هرگونه جبرى آزاد است ؛ از جبر طبيعى و ژنتيكى گرفته تا جبرهاى اجتماعى ، اقتصادى ، تاريخى و به اصطلاح جبر طبقاتى و ديگر جبرها ، چرا كه كار عقل ، انديشيدن و كسب معرفت‌هاى ضرورى است . تجزيه و تحليل معلومات ، نظرسازى و نظريه‌پردازى و تعميم و تجريد و اثبات آن از طريق دليل و برهان ، عمل عقل نظرى مىباشد . عقل همواره در دو ساحت فعّال است : يكى در عرصهء نظرى و ديگر ، در ميدان عمل و حكمت عملى . در حوزهء انديشه و تفكر اگر صورت‌هاى ذهنى تصويرى از واقعيت‌هاى عينى و خارجى باشد ، اين نوع تفكر را « ادراكات حقيقى » مىنامند و علومى را كه در اين حوزه فعاليت مىكنند ، « علوم حقيقى » ، زيرا علوم حقيقى تا سر حد امكان ، كاشف واقعيت‌هاى خارجى و حاكى از آن‌ها هستند ؛ به ديگر عبارت علوم حقيقى از « هستىها »