از راز تراكم انرژى و پيدايش حجم ، پرده‌برداشته نشده ، نوعيت جوهرى ويژه جسم كه نخستين نوع پديده نوعى شمرده مىشود ، در اعتبار خود باقى است . اقسام عرض گذشتگان فلاسفه از ( مشّائين ) كه در رأس آنها ارسطاطاليس فيلسوف شهير يونانى قرار دارد و بزرگان فلاسفه اسلام مانند فارابى ، ابن سينا و صدرالمتألهين پس از اثبات وجود عرض ، آن را قسمت اولى بر نه مقوله كه اجناس عالى اعراض بوده باشند ، تقسيم كرده‌اند : كيف ، كم ، متى ، اين ، وضع ، ملك ، فعل ، انفعال و اضافه . و البته اين تقسيم و تقسيماتى كه براى اقسام آن نموده‌اند ، مبنى بر استقرائى است كه در خواص مهيات نموده‌اند و البته پس از اين در اثر پيشرفت علم و صنعت خواص بسيارى كشف شده كه در آن زمان پرده از روى آنها برداشته نشده بود و پيدايش اين خواص در تقسيمات نامبرده خالى از تأثير نخواهد بود . و چون قاعده علمى زيادى در استيفاى بحث و تعداد و تشخيص اين نوعيت‌هاى عرضى و خاصه در هفت مقوله قبلى ( از سوم تا نهم ) نيست . از گفت و گو درباره آنها خوددارى مىكنيم . همين اندازه مطلق « عرض » به سه نوع كلى : كيفيت ، كميت و نسبت تقسيم مىشود : ( 1 ) : كيفيت عرضى است كه به خودى خود قسمت و نسبت نمىپذيرد مانند كجى خط و راستى خط . ( 2 ) : كميت عرضى است كه به خودى خود قسمت‌پذير باشد ، مانند خط ، سطح ، حجم ، عدد ، زمان . ( 3 ) : نسبت متولى عرضى است كه از راه برخورد دو مهيّت يا بيشتر و پيدايش سنجش در ميان آنها پيدا مىشود مانند نسبت دورى و نزديكى و مانند موازات و