السيد الطباطبائي ( مترجم : شيروانى )

64

ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى )

محمولاته الراجعة إليه شيء من الأشياء ، لم يتصوّر هناك غاية خارجة عنه يقصد الفنّ لأجلها ؛ فالمعرفة بالفلسفة مقصودة لذاتها ، من غير أن تقصد لأجل غيرها ، و تكون آلة للتوصّل بها إلى أمر آخر ، كالفنون الآليّة . نعم هناك فوائد تترتّب عليها .

--> حضرت علامه رحمه اللّه در بيان اين مطلب آن است كه : الف - علم عبارت است از مجموعه‌اى از مسائل . و مسائل يك علم همان موضوع علم است با خواص و آثار آن موضوع كه بر آن حمل شده‌اند . ب - موضوع فلسفه همان وجود است و محمول‌هاى آن نيز امورى هستند كه به وجود باز مىگردد . ج - وجود ، عام‌ترين اشياء است ، و هيچ چيز از آن بيرون نيست . د - بنابراين ، فلسفه عام‌ترين علوم و وسيع‌ترين و برترين آنهاست . در نتيجه علم ديگرى متصور نيست كه برتر از فلسفه باشد ، و بتواند غايت فلسفه واقع شود ، تا باعث شود كه فلسفه از علوم آلى به‌شمار آيد ، و به خاطر علم ديگرى طلب گردد . البته اين ، منافاتى با آن ندارد كه فوائدى بر فلسفه مترتب گردد ، و حتى خدماتى به ديگر علوم ارائه دهد ؛ زيرا آنچه باعث آلى شدن يك علم مىگردد آن است كه ابزارى براى دستيابى به علم ديگرى باشد ، هدف عمده از آموزش آن هموار نمودن راه براى عرضهء دانش ديگرى بوده باشد .