المجموع على الكلّ تقدّم الشيء على نفسه ، و هو محال . و ذلك أنّ الذاتيّ - سواء كان أعمّ ، و هو الجنس أو أخصّ ، و هو الفصل - عين الذات ، و الحمل بينهما أوّليّ ، و إنّما سمّي جزءا لوقوعه جزء من الحدّ .

--> ( 1 ) . ر . ك : فصل اول از مرحلهء دهم . ( 2 ) . محقق سبزوارى در بيان تقدم بالتجوهر در شرح منظومه مىگويد : « و آن عبارت است از تقدّم علل قوام بر معلول در خود شيئيت ماهيت و جوهر ذات ؛ مانند : تقدم جنس و فصل بر نوع ، و تقدم ماهيت بر لازم ماهيت و تقدم ماهيت بر وجود نزد برخى » . و در حاشيه‌اى كه بر همين قسمت از شرح منظومه دارد چنين مىفرمايد : « اگر آن‌گونه كه معتزله مىپندارد ، تقرر ماهيت جدا از هر وجودى جايز باشد ، در چنين فرضى ماهيت جنس و ماهيت فصل تقدم بالتجوهر بر ماهيت نوع خواهند داشت ، و همچنين ماهيت بر لازم ماهيت ؛ و بنابر فرض ، وجودى در ميان نيست تا ملاك تقدم و تأخر باشد » ( شرح منظومه ، ص 81 )