السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

47

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

تمام اقسامى كه از اول تا آخر براى وحدت برشمرديم در خارج وجود دارند و وحدت هم يك حقيقت تشكيكى است كه در تمام اين اقسام موجود است . مرتبه‌اى از وحدت عين ذات واحد مىباشد مانند وحدت در ذات اقدس الهى ، مرتبه‌اى ديگر از وحدت خارج از ذات واحد مىباشد . مرتبه‌اى از وحدت واحد بالخصوص را تشكيل مىدهد همانطور كه مرتبه‌اى از وحدت واحد بالعموم را تشكيل مىدهد . در هر حال همهء اين اقسام در اين كه محل وقوع وحدت هستند با هم اشتراك دارند . و وحدت به شدت و ضعف بر آنها عارض مىگردد وحدت در ذات اقدس الهى مرتبهء شديد وحدت است و در واحدبالعموم مرتبهء ضعيف وحدت مىباشد . تشكيك در وحدت مانند تشكيك در حقيقت وجود مىماند كه يك مرتبه از آن وجود اقدس الهى است كه اشد مراتب وجود است و مرتبهء ديگر آن وجود هيولى است كه اضعف مراتب وجود است و ميان اين دو مرتبه شديد و ضعيف درجات فراوانى از مراتب وجود موجود است . قوله : الوحدة واقعة على اقسامها وقوع المشكك على مصاديقه بالاختلاف مراد از اين تشكيك همان تشكيك منطقى و مفهومى است و اين از قبيل تشكيك به اولويت است زيرا واحد به وحدت حقيقيه ، اولى به وحدت است از واحد به وحدت غير حقيقيه و واحد به وحدت حقه ، اولى است از واحد بوحدت غير حقه و واحد به خصوص اولى است از واحد به عموم و چيزى كه از حيث طبيعتِ معروضِ وحدت ، تقسيم نمىپذيرد اولى است از چيزى كه تقسيم مىپذيرد .