الفصل الأوّل‌في إثبات العلّيّة والمعلوليّة وأنّهما في الوجود ماهيت متساوى الطرفين در رجحان وجود يا عدم به علت احتياج دارد متن قد تقدّم أنّ الماهية في حدّ ذاتها لا موجودة . . . على العلّة معلولًا له . ترجمه از پيش گذشت « 1 » كه ماهيت فى حد ذاته نه موجود است و نه معدوم پس نسبت به وجود و عدم على السويه است ناگزير ماهيت در رجحان يكى از اين دو محتاج به غير خود كه خارج از ذاتش باشد است ، اما رجحان يافتن يكى از دو طرف بدون مرجح ذاتى و غيرى مطلبى است كه عقل صريح آن را محال مىداند . قبلًا « 2 » معلوم گشت اين كه مىگوييم ماهيت در جانب عدم به غير خود احتياج دارد نوعى مجاز گويى است . حقيقت سخن اين است كه ارتفاع غير كه ماهيت در وجود خود بدان محتاج است منفك از ارتفاع وجود ماهيت نيست ، چون وجود ماهيت متوقف بر وجود آن است . و بديهى است كه اين

--> ( 1 ) . فصل ششم از مرحلهء چهارم و فصل اول از مرحله پنجم ( 2 ) . فصل دوم و چهارم از مرحلهء اول