برابرى محمولات فلسفه با موضوع آن متن وثانياً إنّ موضوعها لمّا كان . . . إلى عقل ونفس ، وعلى هذا القياس . ترجمه ثانياً چون كه موضوع فلسفه ( موجود بما أنّه موجود ) فراگيرترين چيزهاست ، و براى چيزى كه خارج از آن هست ثبوت و تحققى نيست ، و چيزى كه خارج از وجود باشد ثبوتى ندارد ، لذا محمولاتى كه در فلسفه ثابت مىشوند يا نفس موضوع هستند ، مانند « هر موجود از آن جهت كه موجود است ، واحد است ، يا بالفعل است » ( واحد و بالفعل به معناى عام ) زيرا واحد گرچه از نظر مفهوم ، غير از مفهوم موجود است لكن از نظر مصداق و خارج ، مساوى با موجود مىباشد . و اگر وحدت مصداقاً غير از وجود و خارج از آن باشد ، قطعاً هيچ و باطل خواهد بود . ( وقتى هيچ و باطل باشد ) براى موجود ثابت نخواهد بود . و هم‌چنين است فعليت براى وجود . و يا آن‌كه محمول ، مساوى با موضوع نيست ، بلكه اخص از آن است ، ولى خارج از وجود هم نيست ، مانند آن‌كه بگوييم « علت موجود است » . در اين‌جا علت گرچه اخص از موجود است لكن عليت ، حيثيتى كه خارج از موجود باشد ، نيست . در اين صورت اگر چنين باشد ، هيچ خواهد بود . و امثال اين مسائل با آنچه نقطه مقابل اينهاست بر مىگردند به قضاياى مرددة المحمول . و در اين قضايا اطراف ترديد جمعاً برابر با موجود عام مىباشند ، مانند هر موجود يا بالفعل است يا بالقوه . پس اكثر مسائل در فلسفه بر اساس تقسيم فوق جارى است ، مانند تقسيم موجود به واجب و ممكن ، و تقسيم ممكن به جوهر و عَرَض ، و تقسيم جوهر به مجرّد و مادى ، و تقسيم مجرّد به عقل و نفس و مانند اينها . شرح همان‌طور كه گفته شد موضوع فلسفه ، شامل‌ترين موضوعات است و هيچ چيز ، خارج از قلمرو وجود ، تحقق ندارد . اگر چيزى بيرون از حوزهء وجود باشد ، به اين