از اين رو بر كتاب‌هاى علمى اعم از حوزوى و دانشگاهى نبايد شرح نگاشته شود ، بلكه بايستى به سبك سابق ، دشوار و صعب الوصول باقى بمانند ، گرچه براى فهم يك عبارتِ كوتاه ساعت‌ها وقت صرف گردد و شايد پس از آن مطلب هم‌چنان مبهم باقى بماند . ديدگاه دوم مىگويد : در نظام آموزش جهان ، تحوّلى رخ داده و اساس تعليم و آموزش بر اساس آسان نمودن و ساده كردن مفاهيم پيچيده استوار گشته است . امروز ديگر لازم نيست كه محصِّل براى فهم يك عبارت كوتاه چندين ساعت وقت خود را صرف نمايد و در نهايت به فهم مطلب نايل نگردد ، بلكه ما مىتوانيم با ساده نمودن مفاهيم دشوار و شيوهء شرح نگارى بر متون علمى نه تنها سهل و سريع به عمق مفاهيم و اصل گرديم ، بلكه حتى مىتوانيم از مدرسه و استاد نيز بىنياز گرديم و با استمداد از شرح ، جايگزينى براى مدرسه و استاد پيدا نماييم . در پاسخ بايد گفت اين دو ديدگاه هر دو غلط است ، نه اين مطلب صحيح است كه بايد مطالب علمى را در قالب عبارات كوتاه و پيچيده بيان نمود و آنها را از هر گونه توضيح و شرحى دور داشت تا محصل به سادگى نتواند به عمق آنها پى ببرد و به سرعت به كشف معانى نايل آيد ، و نه چنين ذهنيتى صحيح است كه با وجود شرح مىتوان از استاد و مدرسه بىنياز شد و آن را مستمسكى براى راحت‌طلبى و عاقبت جويى قرارداد و از تحقيق و تفحص شانه خالى كرد . بلكه راه اعتدال ، راه صحيح است نه شيوهء غامض‌نويسى شيوه‌اى است كه مطلوب آموزش دنياى امروز باشد و نه وجود شرح چنين تصورى را بايد براى كسى به وجود آورد كه از شرح مىتوان به جاى استاد استفاده كرد و آن را مستمسكى براى گريز از حضور در كلاس درس و از تحقيق و تدقيق قرارداد . بلكه شرح مىتواند در كنار مدرسه و استاد ، بازويى براى معلم و كمكى براى