تعريف ضرورت ازلى متن تنبيه : تنقسم الضّرورة إلى ضرورة . . . من صفاته الّتى هى عين ذاته . ترجمه ضرورت ، تقسيم مىشود به : ضرورت ازلى ، و آن عبارت است از ضرورى بودن محمول براى ذات موضوع بدون هيچ قيد و شرطى ، حتى قيد وجود . و اين ضرورت ، اختصاص دارد به جايى كه ذات موضوع ، وجودى باشد قائم به خود و وجود آن خالص باشد و عدم با آن آميخته نباشد و ماهيتى آن را محدود نكند . و آن وجود ، وجود واجب تعالى است در موردى كه به اوصافى متصف گردد كه عين ذاتش هستند . شرح ضرورت ازَلى در جايى ثابت است كه محمول براى موضوع ، ثابت باشد بدون هيچ قيد و شرطى حتى قيد وجود . و اين ضرورت ، اختصاص به وجود خداوند دارد و هيچ موجود ديگرى از اين ضرورت برخوردار نيست . در اين ضرورت لازم نيست موضوع را به وجود ، مقيد كنيم و بگوييم كه « اللَّه الموجود موجودٌ بالضرورة » ، زيرا وجود ، عين ذات الله مىباشد و ذات ، به خود ذات مشروط نمىگردد . و هكذا وقتى صفات او را بر او حمل مىكنيم و مىگوييم « اللّه قادرٌ يا عالم بالضّرورة » اين ضرورت ازَلى است ؛ زيرا در ثبوت محمول براى موضوع ، نياز به هيچ قيد و شرطى نيست و قدرت و علم ، عين ذات او هستند . اين قسم از ضرورت فقط اختصاص به موجود واجب تعالى و صفات او دارد . ضرورت ذاتى متن وإلى ضرورة ذاتيّة ، وهى كون . . . باطل الذات ، لا إنسان ولا حيوان .