السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )
166
فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )
معدوم و ايجاد مماثل بدين صورت است كه اگر اعاده معدوم با تمام خصوصيات موجود اول صورت بگيرد و از جميع خصوصيات ، شبيه موجود اول باشد اين از نظر حكم شبيه است به اين كه از اول دو مماثل با هم ايجاد شوند ، بنابراين اگر ايجاد مماثل جايز باشد يا نباشد اعادهء معدوم هم مانند آن خواهد بود بيان لازم چنين است كه ايجاد دو مماثل از جميع وجوه منجر به عينيت شده محال مىباشد پس حكم به استحاله همان گونه كه براى مثلين ثابت است براى اعاده معدوم هم ثابت است . دليل سوم متن ومنها أنّ إعادة المعدوم بعينه . . . وحيثيّة الإعادة عين حيثيّة الابتداء . ترجمه اعادهء معدوم به عين وجود اول ايجاب مىكند كه مُعاد همان مبتدا باشد ؛ چون فرض عينيت ايجاب مىكند كه مُعاد ، ذاتاً و در تمام مشخصات حتى زمان ، همان مبتدا باشد . پس معاد ( با حفظ عنوان معاد ) مبتدا مىشود و حيثيت اعاده ( با حفظ عنوان ) حيثيت ابتدا مىگردد . ( و اين محال است ) . شرح اگر وجود دوم ، عين وجود اول شد معاد كه وجود دوم است عين مبتدا كه وجود اول است خواهد بود . به اضافهء آن كه بايد تمام خصوصيات وجود دوم حتى زمان وجود دوم ، عين خصوصيات و زمان وجود اول باشد . اين جا علاوه بر آنكه بازگشت خصوصيات وجود دوم از جمله زمان به خصوصيات وجود اول ، امرى نامعقول است لازم خواهد آمد عنوان معاد به عنوان مبتدا و حيثيثِ اعاده كه نقطه مقابل حيثيت ابتداست به حيثيت ابتدا باز گردد . و اينها همه محال و ناممكن است ؛ زيرا بازگشت معاد به مبتدا و حيثيت اعاده به حيثيت ابتدا و زمان دوم