السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

137

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

بنابراين منافاتى وجود ندارد كه عقل ، هم ميان مراتب وجود قائل به تمايز باشد به جهت كثرتى كه دارند و هم قائل به اشتراك باشد به جهت وحدتى كه ميان مراتب وجود حاكم است . زيرا وجود در عين آن كه بسيط و واحد است كثرت مرتبه‌اى نيز دارد . اطلاق و تقييد در مراتب وجود متن الأمر الثّانى : أنّ بين مراتب الوجود . . . غير محدودةٍ بالنّسبة إلى المرتبة الضّعيفة . ترجمه دوم ، بين مراتب وجود در مقايسهء بعضى با بعض ديگر به جهت شدت و ضعف و مانند آن ، اطلاق و تقييد وجود دارد . وقتى ما دو مرتبهء شديد و ضعيف از وجود را فرض مىكنيم ناگزير بين آن دو ، مقايسه‌اى واقع مىگردد . مرتبهء ضعيف ، كمال مرتبهء شديد را ندارد ، لكن هر كمالى كه براى مرتبهء ضعيف وجود دارد مرتبهء شديد ، واجد آن كمال هست . پس ، مرتبهء ضعيف گويا تأليف يافته است از يك حيث دارايى و يك حيث نادارى . ذات ضعيف ، مقيد است به عدم بعض كمالاتى كه قوى دارد . و به عبارت ديگر ضعيف ، محدود است ( نسبت به شديد ) ولى ذات شديد ، نسبت به مرتبهء ضعيف مطلق و غير محدود است . شرح وقتى دو مرتبه از مراتب شديد و ضعيفِ وجود را با يك‌ديگر مقايسه مىكنيم ميان آن دو اطلاق و تقييد برقرار مىگردد . مقصود از اطلاق و تقييد در اين‌جا معناى خاصى است غير از آن معنايى كه در علم اصول از آن بحث مىشود و آن مربوط به مبحث الفاظ است اطلاق و تقييد در اين‌جا مربوط به وجود خارجى دو موجود است . مقصود از موجود مقيد موجودى است كه در مقايسه با مرتبهء فوق خود مقيد به خصوصيات خود بوده فاقد كمالات ما فوق خود هست به اين معنا كه از سعه و كمالات كمترى برخوردار خواهد بود بر خلاف مطلق كه صفت مرتبهء شديد نسبت به