داوود صمدى آملى
59
شرح نهاية الحكمة ( فارسى )
كند كه در پيشگاه جناب پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و تمامى انبياء به تحصيل نشسته است . فرق بين طاقت و وسع فرمودند : انسان حكمت مىآموزد تا به حسب طاقت بشريه مستعد كمالات اخروى و عالم عقلى مضاهى عالم عينى شود و لذا هركس به مقدار ظرفيت و طاقت وجودى خودش مىگيرد و به همان اندازه فيلسوف مىشود . ما ادعا نداريم خاتم الانبياء و امير المؤمنين شويم اما سعى داريم هرچه مىتوانيم بالاتر رفته و به آن مقام قرب يابيم ، جز مقام ولايت تشريعى كه مخصوص خداست و جز مقام نبوت تشريعى كه مربوط به سمت پيغمبرى انبياء است ، براى احدى راه ولايت و عصمت و خلافت و امامت بسته نيست . اقرأ وارق . چينهدان افراد هرچقدر وسيعتر باشد بيشتر مىتوانند به كمالات ملكوتى ماوراء عالم طبيعت نائل شوند . اگر مرغهاى خانگى با يك مشت گندم سير شوند صاحبخانه هم در هر روز فقط يك مشت گندم برايشان مىريزد ، اما اگر چينهدان آنها بزرگتر باشد و غذاى بيشترى بخواهند ، صاحبخانه ابايى از بيشتر دادن ندارد . چينه به معناى دانه و چينهدان به معناى مخزن سينه مرغ است كه در آن غذا جا مىگيرد . در زبان مازندرانى از چينهدان تعبير به « چنك » مىكنند . به عبارتى چينه دان همان حوصله است و لذا وقتى در فارسى مىگوييم : حوصلهات را بيشتر كن مرادمان اين است كه طاقت چينهدانت را بيفزاى و هرگز توقف نكن ، اقرأ وارق . طاقت غير از وسع است . شريعت مطهّره فرمود : لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها « 1 » ، و نفرمود : « الا طاقتها » ، زيرا « طاقت » لطيفتر و بالاتر از « وسع » است . در شريعت ، معيار وسع افراد است ، اما در طريقت معيار طاقت افراد است . ما طاقت آن را داريم
--> ( 1 ) . بقره / 287 .