داوود صمدى آملى
48
شرح نهاية الحكمة ( فارسى )
اعتقادى ديگر كه جز چنين نتواند بودن ، اين همان عرض ماست كه گفتيم يقين از دو اعتقاد تشكيل مىشود يكى جزم به ثبوت محمول براى موضوع و ديگرى جزم به امتناع سلب محمول از موضوع . به تعبير ديگر آنجا كه فرمود : اعتقادى بود به چيزى كه چنين است ؛ يعنى « اين است » و آنجا كه فرمود : با اعتقادى ديگر كه جز چنين نتواند بودن ؛ يعنى « جز اين نيست » . خلاصه فرمايش جناب ساوى اينكه : اين است و جز اين نيست . كلمهء انّ در لسان عرب دلالت بر كشف واقع مىكند ، به تعبير ديگر معناى « انّ » همان اين است و جز اين نيست مىباشد و لذا حق متعال در قرآن كريم خيلى از كلمهء « انّ » استفاده كرده است ، مثل اينكه فرمود : إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ « 1 » . شما هم سعى كنيد هرجا كلمهء انّ به ميان آمده حساس شويد و دقت بيشترى كنيد زيرا معمولا پس از آن اصل و كد مهمى القاء مىشود . فيلسوف كامل و مقام يقين يقينيات را به شش قسم تقسيم كردهاند و آن عبارت است از : اوليات ، مشاهدات ، مجرّبات ، حدسيات ، متواترات ، فطريّات . بايد توجه داشت كه براى ائمه عليهم السّلام و انسانهاى كمّل تمام يقينيات از اوليات و مشاهدات و فطريّات است يعنى براى ايشان از راه تجربه و تواتر و حتى حدس كه فوق مقام فكر است ، يقين حاصل نمىشود ، تمام اينها بخاطر ضعف ماست و الا براى آن كسى كه اگر پردهها كنار رود هيچ بر يقينش افزوده نمىشود ، همهچيز جزو اوليات و مشاهدات و فطريّات است . او به محض اينكه چيزى را مىبيند تا آخر آن را
--> ( 1 ) . عصر / 3 .