علم تركيبى در ذات تمامى موجودات در ذات تمامى موجودات ذى شعور ، سه اصل تعبيه شده است : اصل اول : ما موجوديم و داراى آثار هستيم . اصل دوم : غير از ما نيز اشياء ديگر وجود دارند . اصل سوم : حقيقتى به نام ادراك نيز وجود دارد . كه به واسطه آن تصديق به موجوديت خويشتن و موجوديت اشياء ديگر صورت گرفته است . اصل سوم آنجا تقويت مىشود كه مىبينيم به سمت اشيايى كه طالبشانيم حركت كرده و يا از موجوداتى كه نسبت به آنها تنفر داريم دورى مىكنيم زيرا اگر ادراك نباشد هيچكدام از اين امور صورت نمىگيرد ، پس اين علم تركيبى در متن تمامى موجودات ذى شعور موجود است . پيرامون عظمت كتاب نهاية الحكمة عزيزان ؛ توجه داشته باشيد كه با اين درس و بحثها قلم انسان سنگين مىشود ، اين درس و بحثها و گفت و شنودها است كه پله‌پله انسان را قوى مىكند . اين نهاية الحكمة هم خيلى سنگين پياده شده است و خدا گواه است كه خواندن آن خيلى سنگين و شيرين است . حالا نه از باب اينكه من در خدمت شما باشم ، اما مطلقا اگر نهايه را خيلى با تانّى و با حساب پيش برويد خيلى از حقايق در جانتان پياده خواهد شد . حال من هم ادعا ندارم كه آن‌طور كه حق جناب علامه طباطبايى قدّس سرّه است و دست به قلم كرده‌اند و نهايه را به اين سنگينى نوشته‌اند ، بتوانم اين كتاب را تدريس كنم و حق آن را ادا كنم ، اين ديگر حسن ظن شما است . ما هم در خدمتتان هستيم و تا جايى كه مىفهميم مطالبى را به محضرتان تقديم مىكنيم . اما به‌هرحال نهاية الحكمة خيلى سنگين است . و جناب علامه هم به گزاف نام آن را نهاية الحكمه نگذاشته‌اند . نهاية الحكمه ؛ يعنى