خلاصهء درس سوّم : مرحوم استاد علّامه ( ره ) در اين درس ده فرع مربوط به اصالت وجود و اعتبارى بودن ماهيّت را مطرح كرده در آخر درس سه نكته نيز به آنها اضافه كرده است : فرع اوّل : اينكه حمل در هر قضيّه‌اى تنها به ملاحظهء وجود موضوع مىباشد و نيز حمل ، به قصد وجود موضوع انجام مىگيرد پس ثبوت ذات ماهيّت و ذاتيّات آن همه به واسطهء وجود است در نتيجه ماهيّت به ملاحظهء ذاتش نه موجود است و نه معدوم و با اين منافاتى ندارد كه وجودى كه خارج از حدّ ماهيّت است بر ماهيّت عارض شود و از لوازم خارج از ذات ماهيّت محسوب گردد . توضيح بيشتر آن در متن درس بيان گرديده است . فرع دوّم : اينكه حقيقت وجود به هيچ يك از احكام ماهيّات مثل كليّت و جزئيّت و حيوان بودن و جوهر بودن و كمّ بودن و غير اينها از احكام ماهيّت متّصف نمىگردد زيرا ذات وجود ، عين خارجيّت است و خارجيّت حالت انطباق بر هيچ يك از اين معانى را نمىپذيرد . در نتيجه وجود مساوق با شخصيت است و نيز وجود مثلى ندارد و براى او ضدّى نيز نيست توضيح اين فرع و اين نتايج سه‌گانه در متن درس بيان گرديده است . فرع سوّم : اينكه وجود ، جزء هيچ چيزى نيست زيرا غير از وجود چيز اصيل ديگرى موجود نيست تا وجود جزء آن بوده باشد . فرع چهارم : اينكه صفات و محمولات ، خارج از ذات وجود نيست و علّت آن در متن درس ذكر گرديده است . فرع پنجم : اينكه وجود ، موجود بالذّات است زيرا وجود عين موجود است و ماهيّت ، موجود است به ملاحظهء نسبت وجود به آن . فرع ششم : وجود در ذهن بر ماهيّت عارض مىشود پس وجود عين ماهيّت يا جزء ماهيّت نيست و براى اثبات آن چند دليل در متن درس بيان شده است . فرع هفتم : در معناى « نفس الامر » سه نظر بين فلاسفه وجود دارد :