[ جلد دوم ] اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ تمدنها بر پايهء الگوى فرهنگى خود از يكديگر متمايز مىشوند و فرهنگها حاصل انديشه‌هايند . ملت‌هايى كه به داشته‌هاى خويش به چشم حقارت بنگرند ، طعم تلخ وابستگى فرهنگى را هميشه در كام خواهند داشت . پاس داشت و نشر ذخاير فكرى و فرهنگى ، زمينهء بر پا ساختن تمدنى پويا را فراهم مىآورد . در اين ميان ، انديشمندان الهى كه از سرچشمهء وحى سيراب مىشوند ، پايه‌هاى تمدن‌هاى صالح را مىسازند ؛ تمدنهايى كه در سطح ظاهرى حيات حيوانى متوقف نمىشوند ، و تنها افتخارشان اين نيست كه رفاه مادى به ارمغان مىآورند ، بلكه خوش‌بختى اين جهانى انسانها را به مثابهء پيش نياز نيك‌بختى ابدى مىنگرند ، و كاخ بلند مرتبهء حيات جاويد را از وراى حجابهاى مادى رصد مىكنند . تلاش نظام‌مند انسانها براى شناخت كتاب تكوين و تشريع ، به پيدايش رشته‌هاى مختلف علوم منجر شده است كه برخى انتزاعىتر و زير بنايىتر ، و بعضى كاربردىترند . شاخه‌هاى كاربردى علوم بر ريشهء ادراكات نظرى روييده‌اند و از آنها تغذيه مىكنند . فهم درست رابطهء اين علوم با يكديگر و تشريح آن ، گوهر كم‌يابى است كه افراد كم‌نظيرى در طول تاريخ تفكر بشر بدان دست يازيده‌اند . اسلام به مثابهء كامل‌ترين دين الهى ، چشم‌اندازى ژرف و تصويرى همه‌جانبه‌نگر از هستى و حيات انسانى فرا روى فكر بشر مىگسترد و همهء ساحت‌هاى هستى را در يك سامانهء به هم پيوسته تعريف مىكند . شكوه و زيبايى اين چشم‌انداز واقع‌نما هنگامى آشكار مىشود كه همهء اجزاى آن در جاى خود قرار گيرند و رابطهء آنها با يكديگر به درستى فهم و تبيين شود . تنها در اين صورت است كه زندگى انسان هدف و معناى واقعى خود را پيدا مىكند . ميراث گران‌بهاى فكرى و فرهنگى كه انديشمندان مسلمان با جهاد علمى خويش فراچنگ آورده‌اند گنجينهء عظيمى از معارف را در اختيار ما قرار داده است كه بايد از آن در برداشتن گامهاى بعدى تلاش نمود . به‌ويژه در اين زمان كه انقلاب عظيم اسلامى ايران به رهبرى قائد عظيم الشأن ، حضرت امام خمينى قدّس سرّه و خلف صالح‌اش حضرت آيت اللّه خامنه‌اى ادام اللّه بقائه درهاى بسيارى را فرا روى پژوهشگران گشوده است و مانع‌هاى فراوانى را از پيش پاى فرهيختگان برداشته است . از معدود چهره‌هاى برجسته‌اى كه به‌گونه‌اى اصولى در اين اقيانوس كران ناپيدا وارد شده ، و گوهرهايى ناب را به ساحل‌نشينان عرضه كرده‌اند ، حضرت استاد آيت اللّه محمد تقى مصباح يزدى دام ظله است . ايشان با نگرشى سامان‌مند به مجموعهء آموزه‌هاى عقلى و نقلى اسلام ، تصوير واقع‌گرايانه‌اى از ابعاد گوناگون اين دين الهى و رابطهء ساحت‌هاى فردى و اجتماعى حيات انسانى عرضه مىكند كه در آثار گذشتگان و هم عصران كم‌تر سابقه دارد . در اين چشم‌انداز ، همه چيز از خداوند آغاز مىشود و به او پايان مىيابد ، و او محور همهء هستى است . هيچ جنبه‌اى از هستى و حيات از چارچوب اين تصوير خارج نمىماند ، و عناصر موجود در آن در ارتباط ارگانيك با يكديگر ، تكميل كنندهء وجوه و ابعاد اين منظرهء بديع و بهت آورند .